|
 |
W miejscu założenia pierwszej drużyny harcerskiej w Środzie stoi dziś pomnik poświęcony wszystkim średzkim harcerzom, a ulica przy której stoi to ulica Harcerska, która przed wojną nazywała się Żrenicką. Prócz krzyża harcerskiego na granitowym, skośnie ściętym, głazie wyryto napis: "MIEJSCE ZAŁOŻENIA PIERWSZEJ DRUŻYNY HARCERZY 18.05.1916". W 1981 roku, podczas obchodów 65 rocznicy średzkiego hufca do kamienia dodano mosiężną tablicę z napisem: HARCERZOM ZIEMI ŚREDZKIEJ, POLEGŁYM W II WOJNIE ŚWIATOWEJ". Stąd do pomnika Dąbrowskiego tylko 100 metrów, wszak Harcerska to naturalne przedłużenie ul. Dąbrowskiego w kierunku Winnej Góry i Miłosławia. |
 |
| Idąc od pomnika Dąbrowskiego ulicą Niedziałkowskiego w kierunku stacji PKP, na przeciwko głównego wjazdu do średzkiej cukrowni napotykamy kolejny ślad krwawych wydarzeń sprzed 60 lat. W miejscu dzisiejszego pomnika był niewielki mostek, w okolicach którego 1 września spadła jedna z niemieckich bomb, zabijając siedmiu uciekających z bombardowanej cukrowni robotników. Odsłonięcie pomnika, autorstwa Kazimierza Ulatowskiego z Poznania nastąpiło w 1946r., a inicjatorami jego budowy byli pracownicy i dyrekcja cukrowni. Pomnik w kształcie wieży, zbudowany jest z granitowych kamieni. Góra wieży z niewielkim gzymsem przykryta jest czworograniastym, mosiężnym daszkiem, który pokryty jest już pattyną. Do frontowej elewacji wieży przymocowany jest drewniany krzyż z wizerunkiem Chrystusa, pod którym wmurowana jest marmurowa tablica z nazwiskami ofiar. Całość stoi na podwójnym cokole, zarośniętym dziś bluszczem. |  |
| inne pomniki w pobliżu - plan >> | Średzka cukrownia >> |
 |
Przekraczamy tory kolejowe na lini Poznań - Kluczbork i kierujemy się starym traktem na Nowe Miasto. Ok 200 metrów od torów, w cieniu sosen stoi pomnik upamiętniający miejsce straceń 21 Polaków 17 września 1939r. Od 1990 roku przy pomniku znajdują się tablice informacyjne o miejscu kaźni i nazwiska zabitych oraz nazwiska rozstrzelanych 20 października na średzkim rynku. Ofiary obydwu mordów zakopano pośpiesznie wzdłuż nasypu kolejowego, skąd ekshumowano je w 1945r. i pochowano w zbiorowej mogile w kwaterze Powstańców Wielkopolskich (18-tu z egzekucji 17.IX i 16-tu z egzekucji 20.X). Pomnik to granitowy jednolity cokół na trzech niewielkich, piramidalnie ustawionych postumentach, na którym wyryto napis: MIEJSCE STRACEŃ 21 POLAKÓW . ZGINELI Z RAK HITLEROWCÓW 17.09.1939. Pomnik wykonali pracownicy cukrowni Środa. Na granitowym cokole umieszczono stalowy krzyż z wizerunkiem Chrystusa. Po drugiej stronie toru w pobliżu ogrodów działkowych odsłonięto tablicę upamiętniającą pochówek rozstrzelanych na Średzkim Rynku. |
| Tablica upamiętniająca miejsce pochówku rozstrzelanych 20.X.39r >> Tablica upamiętniająca miejsce egzekucji 20.X.39r >> Pomnik na planie i inne z nim związane pomniki >> |
 |
 |
| 20 października 2009r. z inicjatywy Średzkiego Towarzystwa Kulturalnego dokonano uroczystego odłonięcia na łąkach kijewskich pamiątkowej tablicy informującej o miejscu tymczasowego pochówku 29 Polaków rozstrzelanych w egzekucji 20 października 1939 roku na Starym Rynku w Środzie w ramach nazistowskiej operacji "Tannenberg". Na średzkim cmentarzu pochowano 16 osób w tym 1 o nieustalonych personaliach. Tablica granitowa umieszczona została mosieżnymi śrubami na głazie. Napis na tablicy głosi: "Na tym terenie pogrzebano 29 Polaków rozstrzelanych przez hitlerowców 20X1939 roku na Starym Rynku w Środzie Wlkp. Po ekshumacji w czerwcu 1945 roku ciała pochowano na cmentarzach parafialnych.". Po drugiej stronie toru znajduje się pomnik upamiętniający miejsce straceń 17.IX.1939r | |
 |
 |
| Pomnik na planie i inne z nim związane pomniki >> | |
 |
|
| Wracając w kierunku centrum, przy ulicy Lipowej i budynku szkoły znajduje się bardzo podobny w formie do pomnika harcerzy pomnik upamiętniający pomordowanych nauczycieli w czasie II w. św. Pomnik odsłonięty został w 1967r. Na trzech poziomych, nieznacznie oddzielonych od siebie płytach granitowych o postrzępionych brzegach umieszczono pionowy płaski głaz granitowy na którym umieszczono napis: "PAMIĘCI 27 NAUCZYCIELI POWIATU ŚREDZKIEGO POMORDOWANYCH PRZEZ HITLEROWSKI FASZYZM W LATACH 1939-1945 ZWIĄZEK NAUCZYCIELSTWA POLSKIEGO W 700 LECIE M. ŚRODY - WRZESIEŃ 1967". Autorem pomnika jest Tadeusz Kowalczyk z Poznania. | |
 |
Od szkoły i pomnika nauczycieli idziemy tzw "czarną drogą" lub, jak kto woli, parkiem z "ogródkami jordanowskimi" po których dziś nie pozostał już ślad, a całe - skądinąd ładne - założenie parku oszpecone zostało swego czasu "przerośnietą" halą sportową szkoły podstawowej nr 1. To "skrót" pomiędzy Lipową a przedłużeniem Ks. Kegla, którym dochodzimy do okazałego gmachu liceum ogólnokształcącego im Powstańców Wielkopolskich. Obok głównego wejścia do budynku umieszczono dwie tablice pamiątkowe. Pierwsza z nich, dolna, umieszczona w 1981r, upamiętnia profesorów gimnazjum pomordowanych i poległych w II w.św. Tablica wykonana jest z marmuru i wymienia imiona i nazwiska poległych nauczycieli. Druga, to granitowa tablica upamiętniająca nadanie liceum patrona Powstańców Wielkopolskich, tego jedynego zwycięskiego w dziejach Polski zrywu narodowowyzwoleńczego. Przedstawia krzyż powstańczy i pierwsze słowa Roty: "Nie rzucim ziemi skąd nasz ród". |  |
 |
 |
| Budynek liceum po remoncie. lipiec 2007 | |
 |
Idąc dalej ulicami Wiosny Ludów i Mała klasztorna wchodzimy na Rynek. W południowo-zachodniej cześci rynku stoi pomnik 700 lecia miasta. Dokładna data lokacji nie jest znana, przyjmuje się, że miało to miejsce w roku 1253. Pomnik składa się z kilkunastu nieregularnych, połączonych ze sobą, brył betonowych , na których umieszczono płaskorzeźbę z herbem Środy i napisy: "700 LAT" i stoi w miejscu, gdzie do 1930 roku stała figura św. Wawrzyńca. Pomnik, autorstwa Jerzego Szałankiewicza z Poznania, stanął początkowo na powierzni rynku. W latach 1979-81, w związku z kolejną renowacją nawierzchni rynku, utworzono zarys fundamentów ratusza staromiejskiego, a pomnik umieszczono, ok 1 metra poniżej poziomu rynku. Na pomniku umieszczono z czasem trzy tablice: pamięci średzian - uczestników Powstania Wielkopolskiego (1988r), w 50-tą rocznicę wybuchu II w.św. (1989r), oraz w 75-tą rocznicę związku inwalidów wojennych RP (1994r). |
 |
 |
||
| Średniowieczna Środa >> | ||
 |
Za pomnikiem 700 lecia, patrząc od strony kolegiaty, na budynku sądu znajdują się dwie tablice, a właściwie tablica i pomnik zbudowany wokół tablicy. Pierwsza z nich to, wykonana z czarnego marmuru z pozłacanymi literami tablica upamiętniająca żołnierzy Armii Krajowej Inspektoratu Środa poległych w latach 1939-1956r. Tablica odsłonięta została w roku 1995 w dniu Święta Niepodległości. Tablica przytwierdzona jest do ceglanego muru sądu czterema mosiężnymi, ozdobnymi śrubami. |
| tablica na planie i inne z nią związane miejsca >> | |
 |
|
| Wygląd tablicy przed renowacją elewacji sądu (2007r) |
|
Tuż obok znajduje się tablica poświęcona pamięci rozstrzelanych w tym miejscu 20 października 1939r. 29 Polaków. Ofiary pochowano przy stawach cukrowni, w pobliżu miejsca egzekucji i pochówku z 17.IX.39r. Podczas renowacji elewacji gmachu sądu tablica zyskała swój obecny wyglad. (z prawej). Ofiary ekshumowano pochowano po zakończeniu wojny i pochowano w zbiorowej mogile na kwaterze Powstańców Wielkopolskich średzkiego cmentarza. |
 |
 |
|
|
Rozbudowa otoczki tablicy dokonana w 1997r, (foto powyżej) którą dało by się streścić słowami "przerost formy nad treścią", spowodowała, że powstał monument o manierystycznych zapędach nie majacy nic wspólnego z dostojeństwem i zadumą należną miejscu kaźni. W rezultacie licznych protestów część monumentu zdemontowano, pozostawiając czarną marmurową ściankę z prowadzacymi do niej dwoma schodami, na której umieszczono aż pięć tablic: główną z nazwiskami ofiar i cztery ze słowami ZGINELI ABYŚMY ŻYLI WOLNI. Nad tablicą z nazwiskami umieszczono krzyż. Powszechna krytyka tych zmian architektonicznych doprowadziła do usunięcia zbędnej nadbudowy. |
|
| tablica na planie i inne z nią związane miejsca >> |
 |
 |
 |
Figura Matki Boskiej stanąć miała w 1939 roku jako pomnik Królowej Korony Polskiej, wotum obywateli Środy, na plantach mniej wiecej w miejscu dzisiejszego obelisku ku czci Ks. Kegla. Dwa miesiące przed wybuchem wojny wmurowano nawet kamień węgielny. Sam pomnik, którego autorem miał być prof. Michałowski nie powstał, choć były już jego plany. Miał mieć wraz z cokołem 8,70 m wysokości z czego sama figura - 2,24 m. Cokół w kształcie wyniesionej na kamiennej wieży korony, miał stać na podstawie ok. pół metrowej wysokości na planie kwadratu. Od cokołu wychodziły cztery pilastry zakończone, na wysokości 3/4 cokołu, rzeźbami orłów. Matka Boska ukoronowana, z atrybutami władzy królewskiej w dłoniach, przedstawiona była w pozycji stojącej. Obecna Figura MB powstała tuż po II w.św. z inicjatywy rodziny Machajewskich (byli także inwestorami) jako wotum za przetrwanie okupacji, a jej autorem był prof. Wojtowicz. Z przyczyn politycznych figura nie stanęła na planowanym, przedwojennym miejscu, lecz (w 1950r) w załomie masywu wieży i nawy południowej kolegiaty średzkej. Przedstawia stojąca postać MB z dzieciątkiem na ręku. Obydwie postacie są koronowane. Figura umieszczona jest na niewysokim cokole na planie kwadratu. |
 |
21
kwietnia 2010r w ramach obchodów 70 tej rocznicy zbrodni
katyńskiej, z udziałem władz samorządowych (wojewódzkich,
powiatowych i gminnych), wojska, harcerzy, duchowieństwa,
organizacji kombatanckich i mieszkańców odłonięto pamiątkową
tablicę upamiętniającą ofiary "zbrodni katyńskiej" pochodzące z terenu
ziemi średzkiej. Tablicę której autorem jest
Adam Wójkiewicz, wmurowano we wnękę wewnętrznej strony muru
okalającego dziedziniec kolegiacki, po północnej stronie
świątyni. Wnęka ta stanowiła dawne przejście do ogrodów
kolegiackich położonych na stoku, do ulicy Dolnej. Obok tablicy
posadzono również pamiątkowy świerk przywieziony
z Katynia. Uroczystość - Apel Poległych poprzedziła msza święta.
Kompozycja składa się z dwóch plastycznych tablic: dużej, na
której znajduje się centralna postać odwróconego tyłem
jeńca ze skrępowanymi rękoma, w otoczeniu nazwisk zamordowanych, oraz
małej z napisem okolicznościowym i plastyczną rogatywką na lewym rogu. Na
tablicy znalazły się nazwiska 34 zidentyfikowanych "średzkich" ofiar
Katynia, Charkowa i Miednoje.
|
| Otoczenie "tablicy katyńskiej" na dziedzińcu średzkiej kolegiaty. Po lewej stronie krzyż misyjny. Tablice wmurowano w d. przejście prowadzące do ogrodów kolegiackich znajdujących się na skarpie do ul. Dolnej. |
 |
 |
Tablica
marmurowa na południowej ścianie kruchty, pod wieżą (wejście
główne) średzkiej kolegiaty, odsłonięta 29 listopada 1959r.
Tablica poświęcona jest ks. Mieczysławowi Meissnerowi, zasłużonemu
proboszczowi średzkiej kolegiaty, duchowemu przywódcy ziemi średzkiej w Powstaniu Wielkopolskim, odnowicielowi kolegiaty i inicjatorowi powstania kwatery Powstańców Wielkopolskich na średzkim cmentarzu, w której także został pochowany. W 2001r. wybrany został przez średzian człowiekiem stulecia. |
 |
Tablica marmurowa na południowej ścianie kruchty, pod wieżą (wejście główne) średzkiej kolegiaty, odsłonięta 22 listopada 2008r. Tablica poświęcona jest ks. Janowi Krajewskiemu, pierwszemu powojennemu proboszczowi średzkiej kolegiaty, jej odnowicielowi kolegiaty po zniszczeniach wojennych, prepozytowi i szambelanowi Jego Świętobliwości Piusa XII. Ks. Jan Krajewski pochowany został na średzkim cmentarzu. |
 |
Tablica marmurowa na południowej ścianie kruchty, pod wieżą (wejście główne) średzkiej kolegiaty, odsłonięta 29 listopada 1959r. Tablica poświęcona jest ks. Stanisławowi Janickiemu, ostatniemu przedwojennemu proboszczowi średzkiej kolegiaty, zamęczonemu przez okupanta w Forcie VII w Poznaniu. |
 |
Widok na południowa ścianę kruchty pod wieżą. Od lewej tablice: ks. Meissnera, ks. Krajewskiego i ks. Janickiego |
 |
Tablica marmurowa na zachodniej (wejściowej) ścianie kruchty, pod wieżą (wejście główne) średzkiej kolegiaty, odsłonięta 14 czerwca 1964r. Tablica poświęcona jest Franciszkowi ksaweremu Zarembie, wybitnemu, długoletniemu organiście średzkiej kolegiaty i zażożycielowi chóru pw. św. Cecylii |
 |
Tablica marmurowa na zachodniej (wejściowej) ścianie kruchty, pod wieżą (wejście główne) średzkiej kolegiaty, odsłonięta 1 września 1976r. Tablica poświęcona jest wszystkim poległym i zamordowanym w latach II wojny światowej. |
 |
 |
 O - tablica R. Berwińskiego |
Idąc dalej ulicą Limanowskiego
warto na chwilę zatrzymać sie przy gmachu Biblioteki Miejskiej. Do 1939
istniała w tym miejscu synagoga wyznania Mojżeszowego gminy żydowskiej
w Środzie. Zbudowana w 1871 roku, do wybuchu II w. św. pełniła swoją
rolę. Zamieniona przez okupanta w magazyny, nie
wyszła z
tej roli także i po wojnie. Wreszcie opuszczony gmach, po przebudowie
zaadoptowany został w 1976r na potrzeby "Biblioteki Publicznej Miasta i
Gminy im. Ryszarda Berwińskiego w Środzie". Na rogu budynku
umieszczono granitową tablicę z informacją o fakcie istnienia
synagogi. W 1985 roku, z okazji 40-lecia Biblioteki Publicznej tuż obok
wejścia umieszczono mosiężną tablicę z wizerunkiem Berwińskiego i
okolicznościowym tekstem. |
 |
 |
| Pomnik bohaterkiej Armii "Poznań" stanął 15 września 1979 roku z okazji 40 rocznicy Września 39'. przy ulicy Limanowskiego, na Placu Armii "Poznań". Autorami projektu są Bogdan Biały i Franciszek Dzikowski. Monument składa się z dwuczłonowego cokołu na planie kwadratów na którym umieszczono wrześniowego Orła. Całość wykonana z polerowanych płyt granitowych ustawiona jest po jednej stronie niskiego płaskiego tarasu wykonanego w tej samej technice. Po drugiej stronie tarasu umieszczono mosiężny krzyż Virtuti Militari i maszty do flag. Na cokole umieszczono mosiężną tablicę z napisem" ŻOŁNIERZOM BOHATERKIEJ ARMII POZNAŃ SPOŁECZEŃSTWO ZIEMI ŚREDZKIEJ". pomnik otoczony jest formowanym w kształcie krzyża żywopłotem. | |
| W
jedynym
w naszych
dziejach udanym zrywie
narodowowyzwoleńczym, średzianie wzięli bardzo aktywny udział, tworzac
własne oddziały i walcząc na wielu jego frontach. Juz po zakończeniu
Powstania utworzone Towarzystwo b. Uczestników Powstania
Wielkopolskiego rozpoczęło starania o uczczenie walczących w tym
zrywie. Od 1928r. trwały starania o stworzenie oddzielnej kwatery na
średzkim cmentarzu, które staraniem proboszcza kolegiaty i
jednego z uczestników powstania, ks. Meissnera znalazły
swój finał w roku 1935. Kwatera
założona została
na gruncie zakupionym w 1932r i dołączonym do średzkiego cmentarza od
strony
wschodniej. 11 sierpnia 1935r, w uroczystej procesji przeniesiono na
nowe miejsce spoczynku prochy 9 powstańców pochowanych
początkowo przy
cmentarnej kaplicy. W latach 1935 - 2008 pochowano w kwaterze 178
osób, w tym 136 Powstańców Wielkopolskich.
Pomnik i
kwatera przechodziły różne koleje losu i koncepcje
architektonicznie. w 2008r. dobiegły dziesięcioletnie prace
rewitalizacyjne, zakończone odrestaurowaniem pomnika. Autorem nowej
koncepcji architektonicznej kwatery był artysta - plastyk Jacek
Korpanty. W końcu kwatery stoi na na kubicznym cokole z jasnego, polerowanego granitu masywny krzyż granitowy, polerowany w kolorze czarnym. Na cokole zdobionym elementami z polerowanego, czarnego granitu z trzech stron umieszczono tablice z tegoż samego materiału:
|
 |
 |
 |
 |
 |
| Kwatera Powstańców Wielkopolskich | Pomnik przed renowacją przeprowadzoną w 2008r. |
| 27 grudnia 2005r z okazji 87 rocznicy Powstania Wielkopolskiego odsłonięto tablicę o wymiarach 2,8 na 1,7m, składajaca się z trzech części wykonanych z czarnego granitu na której wyryto nazwiska 367 powstańców związanych z ziemią średzką. Z okazji 90-tej rocznicy wybuchu Powstania do listy dopisano 17 nazwisk. Autorem projektu tablicy był Artur Herkt, a jej fundatorem Rada Miasta i społeczność średzka. Zdjęcie górne przedstawia tablicę w układzie pierwotnym, zaś zdjęcie dolne po dopisaniu nowych nazwisk. | |
 |
 |
 |
Idąc od kwatery powstańców do wyjścia głównego wchodnią ścianą" cmentarza natkniemy się na tablicę upamiętniającą miejsce śmierci dwóch Polaków rozstrzelanych przez hitlerowców. Granitowa tablica o wymiarach 50x40 cm mieści wyryty srebrzony napis: |  |
| "W TYM MIEJSCU 11 WRZEŚNIA 1939r ZOSTAŁO ROZSTRZELANYCH PRZEZ NIEMCÓW DWÓCH MŁODYCH POLAKÓW JÓZEF RATAJCZAK LAT 18 ZAM. WE WSI ZBĘCHY POW. KOŚCIAN, NN DANE PERSONALNE NIE USTALONE. CZEŚĆ ICH PAMIĘCI" Ofiary pochowane zostały z zbiorowej mogile w kwaterze Powstańców Wielkopolskich. | ||
 |
Tablica na ścianie kaplicy cmentarza. Tablica z czarnego marmuru na której złotymi literami wygrawerowano stopień, imię i nazwisko dwunastu dowódców Inspektoratu „Środa” Armii Krajowej pomordowanych przez hitlerowców w obozach zagłady oraz 38 żołnierzy Armii Krajowej pochowanych na średzkim cmentarzu. Tablica o wymiarach 1,50 na 0,9 m do ściany kaplicy przytwierdzona jest mosiężnymi śrubami. Uroczystego odsłonięcia dokonano 16.10.2007r. |
 |
|
| Cmentarz średzki >> |
 |
Idziemy dalej ulicą Witosa i skręcamy w Jażdżewskiego. Tutaj, w zakręcie ulicy stoi figura pełniąca ongiś rolę przydrożnej kapliczki na drodze opuszczającej Przedmieście Wszystkich Śwętych w kierunku na Kostrzyn. Przedstawia Matkę Bożą z dzieciątkiem na prawej ręce, ustawioną na wysokim cokole na planie koła. |
 |
Z inicjatywy proboszcza kolegiaty średzkiej ks. Teofila Kegla po zniwelowanym terenie po wałach miejskich i fosie na Przedmieściu Poznańskim utworzono park - miejsce przechadzek i rekraacji mieszkańców Środy. Pomnik upamiętniający ks. Kegla ufundowany przez magistrat miasta Środa przed II w.św. stał początkowo w pobliżu Domu pogodnej Jesieni, jednak usunięty przez Niemców powrócił na średzkie planty dopiero w latach 90. Po wojnie stał na skwerze przykolegiackim, dzieki długoletniemu proboszczowi średzkiej kolegiaty ks. Krajewskiemu. |  |
| Składa się z obelisku wykonanego ze szlifowanego czerwonego granitu ustawionego na niewielkim cokoliku z tego samego materiału. Na obelisku wyryto słowa: "XIĘDZU T. KEGLOWI ZAŁOŻYCIELOWI TEGO MIEJSCA PRZECHADZEK." Całość umieszczona jest na betonowym postumencie. W lipcu 2006r przed pomnikiem ustawiono niewielką fontannę. | ||
| Tablica pamiątkowa z tłoczonym wizerunkiem J.H.Dąbrowskiego, zamocowana została do murowanego z kamieni murku przed wejściem głównym do Zespołu Szkół Rolniczych w Środzie, noszącym imię generała od 1978r. Obok umieszczono napis ze stalowych liter GENERAŁ JAN HENRYK DĄBROWSKI. 1755-1818. |  |
 |
 |
| W 1948 roku powstała w Środzie Publiczna Średnia Szkoła Zawodowa, mieszcząca się początkowo w budynku Szkoły Podstawowej nr 1, a od 1949 także na II piętrze budynku Liceum Ogólnokształcącego. W 1955 roku nastąpiła likwidacja szkoły, a jej tradycje kontynuowała powstała w 1958 roku Dokształcająca Szkoła Zawodowa będąca filią Zasadniczej Szkoły Metalowej z Jarocina. Szkoła usamodzielniła się w 1963. W 1980 roku została przeniesiona do budynku przy ul. Szkolnej, który do tej pory zajmowało Technikum Rolnicze. 27 października 1983r. szkole nadano imię Hipolita Cegielskiego, a 1988 roku wmurowano akt erekcyjny pod nowy kompleks budynków przy ul. Paderewskiego, który ukończono 1991 roku. Obecnie kompleks składa się 27 klas lekcyjnych, hali sportowej i krytej pływalni. Na frontonie budynku, tuż przy wejściu, widnieje żeliwna tablica, przedstawiająca w centralnej części popiersie (medalion) Hipolita Cegielskiego. Napis głosi: "ZESPÓŁ / SZKÓŁ ZAWODOWYCH / IM. HIPOLITA CEGIELSKIEGO / W ŚRODZIE / WLKP. / PEDAGOG / PUBLICYSTA 1813-1868 / HIPOLIT CEGIELSKI / WIELKOPOLANIN - PATRIOTA / KRZEWICIEL MYŚLI TECH- / -NICZNEJ". Tablica wykonana została w Odlewni żeliwa w Śremie, i w 1983r. umieszczona została w murze budynku przy ul. Szkolnej. |
 |
Na przedwojennym budynku, "tzw domu pocztowca" w roku 2004 umieszczono mosiężną tablicę w kolorze złotym z czarną czcionką, przypominającą tragedię dwóch hiterowskich mordów na ludności Środy i okolic we wrześniu i październiku 1939 roku. |
 |
 |
Stadion miejski z okazji 700-lecia miasta otrzymał imię "700-lecia Środy". Przed wejściem od strony ulicy Poselskiej znajduje się kompozycja-pomnik, pamiątka tego wydarzenia. Na niskiej betonowej podstawie umieszczono batonowy blok tworzący cokół, z którego wyrastają trzy maszty. Dwa z nich podtrzymują symbol kół olimpijskich, zaś wszystkie trzy napis STADION 700-LECIA ŚRODY. Na cokole umieszczono tablicę z napisem: WYBUDOWANO Z FUNDUSZÓW PAŃSTWOWEGO PRZEDSIĘBIORSTWA TOTALIZATOR SPORTOWY. |
| Wiedzę
zaczerpnąć można z: J. Sobczak „Zwiedzamy ziemię średzką”, Średzkie Towarzystwo kulturalne, Środa Wielkopolska 2000 Z. Cieśliński „Miejsca Pamięci Narodowej”, Biblioteka R. Berwińskiego, Środa Wlkp. 1997 B. Urbańska "Ludzie i historia w nazwach ulic Środy Wielkopolskiej", Średzkie Towarzystwo Kulturalne, Środa Wlkp 2000 "Dzieje Środy Wielkopolskiej". t. 1-3, Praca zbiorowa pr. Stanisława Nawrockiego, UMiG w Środzie, Środa Wlkp 1990 S. Bratkowski „Najkrótsza historia Wielkopolski”, wydawnictwo "w drodze", Poznań 1999 Oraz artykuły w Średzkim Kwartalniku Kulturalnym: B. Urbańska "Nowy Rynek" nr 2 B. Urbańska "Ulica Kilińskiego" nr 15 J. Sobczak "Miejsca pamięci Powstania Wielkopolskiego" nr 5 |
 |
 |
©MB 08.2005 ost. zm. 11. 2008 |
|
