Lato roku pańskiego 935 chyliło swe czoło przed szybko nadciągającą jesienią. Czupryna drzew majaczyła na horyzoncie barwami tęczy, przechodząc od ciemnobrązowej do żółtej, która gdzieś daleko  na horyzoncie wiązała się z barwą ginącej wstęgi prastarej drogi. Dzień miał się ku zachodowi, a wieczorne niebo nie szczędziło deszczu, który z drobnymi przerwami padał już od tygodnia. Od wschodu, podmokłą, zabłoconą drogą podążała szybkim marszem grupa zbrojnych. Już z daleka obserwujący ich chłopi, uwijający się przy wołach ciągnących bale drzewne z pobliskiego lasu, zauważyli, że nie są to zwykli zbrojni. Wprawne oko dostrzegało najwyższej jakości konie, drogie oporządzenie i błyszczące od deszczu elementy potężnego uzbrojenia. Kilku uzbrojonych jeźdźców podążało przodem, a z boku drogi dało się dostrzec jeszcze kilkunastu, których masywne konie zdawały się tonąć w rozmiękczonej ziemi. Niecodzienny był to widok stąd i domyślać się obserwującym można było, że większa grupa jezdnych podążająca nieco z tyłu kryje kogoś ważnego. 

Z daleka na horyzoncie zamajaczył dym paleniska, a po chwili w zwartej ścianie zieleni dostrzec można już było zbliżający się zarysy równo przyciętych, zaostrzonych pali groźnie sterczących w kierunku przybyszów i drewniano – ziemnego wału gródka.

- Zbliżamy się do Górzna, Panie. Nasza straż przednia zajęła już pozycje przed bramą – rzekł pewnym i silnym głosem jeździec, podjeżdżając do barczystego, bogato uzbrojonego mężczyzny, jadącego w środku grupy.

Głos Siemomysła brzmiał spokojnie, a jednocześnie podniośle i godnie. Już po drugim słowie rozmówca wyczuwał ten majestat zaklęty w słowach i zdolność do głębokiego rozumowania.

- Czy zapomniałeś Tilonie? – powtórzył władca, ale już innym tonem, z nutą tej pewności, że możliwa i jedyna odpowiedź musi paść niezwłocznie.

- Skądże, Panie – zaoponował Tilon, spuszczając nisko głowę, a ręką robiąc szeroki gest od swego czoła - Gród w Gieczu jest i mojej rodzinie luby, wszak stąd pochodził mój dziad. Informowanie o przebiegu drogi to mój obowiązek Panie.

Ostatnie słowa wypowiedział już cicho i z całkiem opuszczona głową.

- Ciekawe, czy brama gródka w Górznie, została naprawiona podług naszych wskazówek, danych gdyśmy opuszczali Giecz na wiosnę. 

Wywołany do odpowiedzi spiął konia i czym prędzej przesunął się w stronę władcy, chyląc głowę tuż przed zrównaniem koni. Był mężczyzną postawnym, barczystym i wielce odważnym w boju, a i tęgą radą służył gdy go pytano. Stąd w uznaniu zasług i łasce księcia dziesiąty rok szedł mu już na kasztelanowaniu w Lądzie. Teraz czuł, że jego nowatorski pomysł wzmocnienia bramy grodu zyskał uznanie księcia, stąd skłaniając głowę rzekł:

Próżno było by domyślać się dlaczego Siemomysł wstrzymał kolumnę, jego była to wola. Cóż, skoro nie pojął jej wierzchowiec niosący kancelariusa Bogusza i przestraszony począł walić kopytami w ziemię. Wielce musiał natrudzić się poczciwy Bogusz, by uspokoić narowistego rumaka. Nikt nie dostrzegł kiedy i jak w tym zamieszaniu, z sakwy spoczywającej na zadzie Boguszowego konia upadł w pył drogi lśniący brązowy stilus.

Dawne wejście od  strony południowej poprzedzono również drewnianą kruchtą. W pocz. XIX w do osuwającej się ściany zachodniej dostawiono potężne ceglane przypory. Pod koniec tego wieku południową część grodziska zamieniono w cmentarz, który na długo zdominował krajobraz grodziska. W 1907 roku postanowiono drewniany dotąd budynek probostwa zamienić murowanym. W trakcie prac zniwelowano część wałów w odcinku północno-wschodnim grodu, niszcząc bezpowrotnie część dawnego grodu. Zmiany kontynuowano także przy kościele romańskim, gdzie dawną drewnianą kruchtę zamieniono murowaną.

    I tak kończy się historia Giecza, który dorastał do potęgi z dogodnego położenia, by tracić na znaczeniu i kryć ślady tej potęgi w ziemi. Dziś, od 1949 roku, w Gieczu pracują pokolenia archeologów, którzy systematycznie rok po roku wydzierają ziemi ślady tej potęgi. I to jest już nowa historia Giecza.

    W poniedziałek, 2 lipca 2007 roku na pierwszej stronie Gazety Wyborczej ukazał się artykuł Piotra Bojarskiego poświęcony Gieczowi i jego roli jaką pełnił on w monarchi wczesnopiastowskiej i historii naszej państwowości. Tego samego dnia obszerne relacje przekazały także najważniejsze telewizyjne programy informacyjne. Artykuł P. Bojarskiego w gruncie rzeczy był przypomnieniem, przekazem dla większej części społeczeństwa stanu "twórczego fermentu" jaki od początku lat 90-tych XX wieku zapanował w archeologii wczesnopiastowskiej i historii polskiego wczesnego średniowiecza dotyczącej początków państwa polskiego. Nowe poglądy na tę kwestię (min. problem zakładania grodów "na korzeniu" w myśl jednolitego planu administracyjnego, teoria ewolucyjno-rewolucyjna, znaczenie przodków Mieszka w tworzeniu potęgi państwa Polan itd.) pojawiły się w początku lat 90-tych w związku z wznowieniem tzw badań milenijnych, prowadzonych w latach 60-tych w ramach obchodów 1000-lecia państwa polskiego. Głównym ośrodkiem nowego spojrzenia stał się poznański UAM. Wreszcie badania, przeprowadzone w ostatnich pięciu latach potwierdziły tzw plemienną genezę grodu w Gieczu, który jako jedyny z tzw grodów centralnych miałby być zbudowany na długo przed planowaną budową pozostałych grodów (Poznania, Ostrowa, Gniezna) wytyczającą obszar nowego, scentralizowanego i sprawnie administrowanego państwa Polan pod panowaniem ojca Mieszka, legendarnego Siemomysła.

• Grzybowo na szlaku z Lądu i Mazowsza;
• Moraczewo na szlaku z Poznania i Brandenburgi. Gród pełnił ważną rolę w bezpośredniej obronie jednego z grodów centralnych - Ostrowa Lednickiego, położonego zaledwie 5 km na wschód;
• Kłecko na szlaku z Santoka, Brandenburgi i Pomorza Zachodniego oraz z grodów nadnoteckich;
• Łekno na kierunku grodów nadnoteckich;
• Żnin na kierunku Nakła i Pomorza;
• Mogilno na kierunku Kruszwicy i Inowrocławia.