![]() |
|
| Megaregiony
>> Prowincje >> Podprowincje >> Makroregiony >> Mezoregiony >> |
|
Elementy ziemi, ze względu na ukształtowanie powierzchni, klimat, budowę geologiczną, czas powstania, rozwoju paleograficznego i wzajemnych oddziaływań tych czynników podzielono na regiony. Pierwszy, podziału Polski na regiony fizycznogeograficzne dokonał nie kto inny, jak nasz czołowy kronikarz Jan Długosz w dziele „Chorografia Regni Poloniae” w XV w. Długosz uczynił to tak przekonująco, że bez większych poprawek obowiązywał on aż do XIXw. Wtedy to pojęcie regionów na nowo zdefiniował Stanisław Staszic w wydanej w 1815 roku książce „O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin Polski”. Pod koniec XIX wieku nad zagadnieniem pochylił się uczony, profesor Uniwersytetu Lwowskiego A. Rehman, którego podział fizycznogeograficzny Polski wywarł spory wpływ na prace późniejszych geografów. W dwutomowym dziele zatytułowanym „Ziemie dawnej Polski i sąsiednich krajów słowiańskich pod względem fizycznogeograficznym" przedstawił nową koncepcję podziału Polski na regiony, w której kluczową rolę odgrywały cechy morfologiczne i hydrograficzne. Jego podział zamieszczony został w wydanej w 1912 roku przez Polską Akademię Umiejętności (odpowiednik dzisiejszej PAN) „Encyklopedii Polskiej”. Według tego podziału Środa leżała na „Pojezierzu Wielkopolsko-Kujawskim”, jednostce odpowiadającej dzisiejszemu makroregionowi. Odzyskanie przez Polskę Niepodległości spowodowało prawdziwy wysyp nowych koncepcji podziału fizycznogeograficznego w nowych granicach. Już w 1922r. odbył się w Krakowie Zjazd Geografów, który przyjął jednoznaczny model podział Polski na regiony. Gorzej jednak było z jego przyjęciem, bo brak było ku temu jednoznacznych wytycznych ustawodawczych i regulacji. Do wybuchu II w. św. w podręcznikach szkolnych panował prawdziwy bałagan. Do znanych miedzywojennych badaczy należeli: Wacław Naukowski, Stanisław Lencewicz, Stanisław Srokowski i Stanisław Pawłowski, który opracował najpełniejszy po Rehmanie i odmienny od jego koncepcji, podział. Ostatnim, który przed II w. św. próbował uporządkować temat był wspomniany Stanisław Lencewicz, badacz, którego koncepcje wywarły spory wpływ na współczesną wizję podziału Polski Kondrackiego. Po zakończeniu II w. św. i w nowej sytuacji terytorialnej Polski odbył się w 1946r I Ogólnopolski Zjazd Geograficzny we Wrocławiu. Zjazd nie wypracował wspólnego stanowiska, ale już w 1947r. S. Pietkiewicz przedstawił „Podział morfologiczny Polski Północnej i Środkowej.” Według jego koncepcji region średzki leży na „Wysoczyźnie gnieźnieńskiej”, jednostce „podstawowej” oznaczonej IVB3. Kamieniem milowym było wznowienie w 1955 przedwojennej pracy Lencewicza z dostosowaniem do nowego kształtu granic wg. J. Kondrackiego, pod tytułem „Geografia Fizyczna Polski”. Książkę wznawiano w latach 1959, 1962, 1964, 1978, 1980, 1981, 1988 początkowo jeszcze ze współautorstwem Lencewicza. To właśnie Jerzy Kondracki opracował najpełniejszy i powszechnie przyjęty podział Polski. Zmarły w 1998 roku geograf, wywarł największy powojenny wpływ na kwestię badań geografii regionalnej i standaryzacji, jako przedstawiciel Polski brał udział w pracach grupy ekspertów ONZ. Był to okres standaryzowania nazw geograficznych na świecie zainicjowany przez ONZ (pierwsza międzynarodowa konferencja ONZ w Genewie, 1967 rok). Wcześniej jednak w 1964 roku w Londynie na Międzynarodowym Kongresie Geograficznym zaproponowano fizyczno-geograficzny podział świata w układzie dziesiętnym. Ostatecznie nowy podział, z uwzględnieniem propozycji podziału dziesiętnego oraz poprawek polskich zaprezentowano w 1966r. na Międzynarodowym Sympozjum Geograficznym w Warszawie z udziałem przedstawicieli 24 krajów. |
![]() |
| Jan Długosz | |
![]() |
|
| Stanisław
Staszic |
|
![]() |
Pohercyńska Europa Środkowa (3) | ![]() |
Europa Wschodnia (8) |
![]() |
||
| Karpaty i otaczające zapadliska (5) |
![]() |
| Wiedzę
zaczerpnąć można z: J. Kondracki "Regiony fizycznogeograficzne Polski" Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, 1977 J. Kondracki "Geogafia fizyczna Polski", 1998 J. Kondracki "Geografia Polski. Mezoregiony fizycznogeograficzne" PWN, Warszawa 1994 "Encyklopedia Powszechna" - "Polska. t.2 - Przyroda, społeczeństwo, gospodarka," Fogra, Kraków 2003 |
![]() |
©MB
12.2005 ost. zm. 02.2012 |
|