|
|
A
|
|
Aleksandrów
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 4 km na płd. od Nowego
Miasta, ok 270 mieszk., lokalna droga z →Klęki do →Szypłowa. Dawny
folwark założony przez Hermanna Kennemanna z Klęki, współtwórcy
HAKATY. Pierwotna nazwa Alexanderruh. |
Andrzejpole
|
Nieistniejąca już osada w gm.
→Dominowo, tuż przy płd. granicy gminy, ok. 1,2 km na płd-zach. od wsi
→Borzejewo, przy drodze do →Zdziechowic. Obecnie w tym miejscu
znajduje się wiadukt nad autostradą A-2. |
Annopole
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5 km na płd-zach. od Środy
Wlkp, tuż przy płn. granicy gminy, lokalna droga ze →Słupi Wlk. do
→Jaszkowa, ok. 90 mieszk., stacja kolei wąskotorowej linii Środa Wlkp -
Zaniemyśl (rok budowy: 1910) |
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok. 1 km na płn. od wsi →Annopole, tuż przy płn. granicy
gminy, lokalna droga ze wsi Annopole. |
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok. 1 km na zach. od wsi →Annopole, tuż przy płn. granicy
gminy, lokalna droga ze wsi Annopole
do przysiółka →Pętkowo. |
Antonin
|
Osada śródleśna w gm.
→Krzykosy, tuż przy płn. granicy powiatu, ok. 6,2 km na płn-wsch. od
Krzykos, lokalne drogi leśne |
|
|
B
|
|
Baba
|
osada w gm. Krzykosy, ok. 1
km na płn-wsch. od Krzykos, przy drodze krajowej nr 11/15. W pobliżu przepływa lokalna
→rzeczka Baba |
|
niewielka, lokalna rzeczka w gm. →Krzykosy, lewy dopływ →Warty, dł. ok 8 km, zródła pod wsią
→Witowo, ujście pomiędzy →Solcem a Krzykosami. |
Babin
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5,5 km na płn. od Środy, ok.
220 mieszk. Droga lokalna z →Podgaju do →Romanowa. Do 1979 roku
na wsch. od wsi istniała linia kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok
budowy: 1902) ze stacją Babin. W odległości ok. 0,6 km na wsch. od wsi lokalne
wyniesienie →Łysa Góra (2) |
Bagna Średzkie
|
Obszar Chronionego Krajobrazu
utworzony 20.06.1995r decyzją Rady Miejskiej w Środzie Wlkp o pow. 120,3 ha w
końcowym biegu →Strugi Średzkiej i na kilku zbiornikach wodnych wokół
rzeki. Obejmuje tereny lęgowe i siedliska rzadkich gatunków ptaków wodnych i
błotnych w tym: kaczki krzyzówki, rycyka, płaskonosa, cyranki i gęgawy. Na
terenie Obszaru występuje także towarzyszące ekosystemowi ptaków skupisko
roslinności szuwarowo-bagienno-torfowiskowej w tym: 8 gatunków uznanych za
zagrożone w Wielkopolsce i 2 w skali kraju. Występują tu stanowiska objętego
całkowitą ochroną storczyka kukawki. |
Bagrowo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 3 km na zach. od
Dominowa, ok. 70 mieszk. Droga lokalna do drogi powiatowej do Nekli i do
drogi powiatowej do Kostrzyna. Parterowy dworek z piętrową częścią centralną,
zgrabnie dopasowanym półkolistym balkonem – tarasem podtrzymywanym kolumnami.
Kościół zrębowy pw. św. Katarzyny z 1751r. |
Bardzianka
|
→Wielka |
Biała Góra
|
Lokalne wzniesienie (81 m
n.p.m.), ok. 1,5 km na płn. od →Pięczkowa w gm. →Krzykosy, przy
lokalnej drodze do Miłosławia. |
Biały Gościniec
|
Osada (zabudowania zniszczone)
przy dawnej przeprawie na →Warcie, 1,8 km na płd. od Łysej Góry w gm.
Zaniemyśl. |
Bieganowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 6 km na płn-zach. od Środy,
przy drodze powiatowej do Swarzędza, tuż przy zach. granicy powiatu, ok. 200
mieszk. |
Biskupice
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 5,4 km na
płn-zach. od Dominowa, droga lokalna do Gułtów. ok. 130 mieszk. Wieś położona
na wys. pow. 100 m n.p.m, Ok. 0,8 km na płn. od zabudowań wsi punkt
wysokościowy 103 m n.p.m. |
|
Pzysiółek w gm.
→Dominowo, ok. 1 km na płn. od
wsi →Biskupice, droga lokalna do Biskupic. Ostatnie zabudowania przy drodze to
najdalej na płn. wysunięte obiekty powiatu średzkiego. |
Bismark
|
Wzniesienie w gm.
→Krzykosy, 100,3 m n.p.m, zwane także Górą Konwaliową. Na zboczach
stanowiska konwali majowej. Wchodzi w skład formacji wydm śródlądowych. |
Bogusławki
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 4 km na płn-zach.
od Krzykos, na płn. skraju dużego kompleksu leśnego z →Górą Bismark, ok
50 mieszk, lokalna droga z →Sulęcinka. |
Boguszyn
|
Duża wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 5 km na płd-zach. od
Nowego Miasta, ok. 840 mieszk., wzmiankowana po raz
pierwszy w 1393r (Boguszino), Nazwa wsi pochodzi od imienia Bogusz. Droga
wojewódzka nr 436, dwór neogotycki (koniec XIX wieku), gospodarzył tutaj L.
Szczaniecki, pułkownik, adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, wykonawca
jego testamentu, neogotycka brama wjazdowa z 2 poł XIXw, zespół budynków
pofolwarcznych z 2 poł. XIXw. |
|
Przysiółek składający się z
kilku gospodarstw, ok. 1 km na wsch. od wsi →Boguszyn, przy lokalnej
drodze z →Chromca do →Komorza Nowomiejskiego. |
|
Leśniczówka, ok. 0,5 km na
północ od drogi wojewódzkiej nr 436, tuż przy płd-zach. granicy powiatu,
w kompleksie leśnym zwanym →Uroczyskiem Boguszyn. |
|
Nazwa uroczyska, terenu
położonego na zachód od wsi →Boguszyn, kompleks leśny z ubogimi
drzewostanami sosnowymi, →Boguszyn, leśniczówka. |
Boguszynek
|
Wieś w gm. →Nowe Miasto, ok. 7 km na
zach. od Nowego Miasta, ok 230 mieszk., tuż przy płd-zach. granicy powiatu,
przy lokalnej drodze z →Chromca do →Komorza Nowomiejskiego,
Pierwsza wzmianka z 1762r. Wieś powstała w wyniku osadnictwa olęderskiego.
kościół zrębowy pw. św. Józefa Oblubieńca NP Marii z lat 1773-75. Pierwotnie
stojący w →Kolniczkach rozebrany w 1951r. i przeniesiony do Boguszynka
w 1975 roku. |
|
Przysiółek składający się z
kilku gospodarstw, ok. 2 km na wsch. od wsi →Boguszyn przy lokalnej
drodze z →Chromca do →Komorza Nowomiejskiego, cmentarz
poewangielicki, w pobliżu linia kolejowa Kluczbork - Poznań |
Borowo
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 6 km na płn-zach.
od Krzykos, ok 40 mieszk, lokalna droga z →Sulęcinka. |
Borzejewo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 3 km na płn-zach.
od Dominowa, droga lokalna do →Pławiec i →Chłapowa. Wieś położona
na wys. pow. 100 m n.p.m, Ok. 0,2 km na zach. od zabudowań wsi punkt
wysokościowy 104,9 m n.p.m. |
Bożydar
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 6 km na
płn-zach. od Zaniemyśla, tuż przy płd-zach. granicy powiatu (płd. skraj drogi wzdłuż której istnieje
zabudowa wsi stanowi granicę powiatów), droga lokalna →Śnieciska - Kórnik, ok. 90 mieszk. |
|
Przysiółek w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na
płd-wsch. od wsi →Bożydar, lokalne drogi z →Jezior Wielkich i z
Zaniemyśla do →Winnej. |
Brodowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 7 km na płn-zach. od Środy,
ok. 410 mieszk, droga krajowa nr 11, drogi lokalne do Szlachcina i
Nadziejewa. Do 1973 przez wieś przechodziła linia boczna kolei wąskotorowej
Środa - →Zaniemyśl z →Chwałkowa do Brodowa (rok budowy 1927) ze
stacją końcową Brodowo |
|
Nazwa leśniczówki, w gm.
Środa Wlkp, ok. 2 km na płd. od wsi →Brodowo, na płn. krańcu dużego
kompleksu leśnego. |
Brogi
|
Uroczysko położone w gm.
→Krzykosy, ok. 2 km na płn-wsch.
od Pięczkowa, na płd. skraju dużego kompleksu leśnego znajdującego się w
powiecie wrzesińskim, w gm. Miłosław. |
Bronisław
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 2,6 km na
płn-zach. od Krzykos, na płd. skraju dużego kompleksu leśnego z →Górą
Bismark, ok. 40 mieszk, w pobliżu droga krajowa nr 11/15. Na płd. od wsi
rzeczka →Baba. Lokalna droga do →Witowa |
|
Śródleśny przysiółek w gm.
Krzykosy, ok 2 km na płn. od wsi Bronisław. |
Brzeziak
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, ok. 6 km na płn-wsch. od Środy
Wlkp, tuż przy płn. granicy gminy,
droga lokalna z →Dębicza do →Ulejna |
|
|
Niewielkie uroczysko leśne, w gm. →Środa Wlkp, ok. 0,9 km na wsch. od →Dębiczka, tuż przy płn.
granicy gminy. |
Brzezie
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 7,5 km na wsch. od Środy,
ok. 140 mieszk. droga lokalna ze →Szlachcina do →Chociczy. Na płn. od zabudowań
wsi →Wielka. |
Brzeziny
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 6 km na zach. od Środy, ok.
40 mieszk, w sąsiedztwie linia kolejowa Kluczbork - Poznań. |
Brzostek
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 5 km na
płn-wsch. od Zaniemyśla, lokalna droga ze →Śniecisk, ok. 80 mieszk. |
Brzozogaj
|
Nieistniejąca dziś wieś w okolicy →Pigłowic w →gm Zaniemyśl |
Brzozowiec
|
leśniczówka w gm. Krzykosy,
ok. 2 km na płn. od →Sulęcinka, ok. 0,2 km na płd. od leśniczówki
grodzisko zwane →Zbójecką Górą. |
Budy
|
Osada w gm. →Krzykosy,
tuż przy płn. granicy gminy, ok. 6 km na płn-wsch. od Krzykos, lokalna droga
z Murzynowa Leśnego. |
Bukowy Las
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 10 km na wsch. od
Dominowa. Droga lokalna z →Murzynowa Kościelnego do Bardo, ok. 100
mieszk. Leżący ok. 0,2 km na wsch. od wsi cmentarz poewangelicki
administracyjnie należy do powiatu wrzesińskiego (gm. Miłosław). |
Byszków
|
Nieistniejąca dziś wieś w okolicy →Śniecisk w →gm Zaniemyśl |
|
|
C
|
|
Chłapowo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 1,7 km na płn. od
Dominowa, ok. 120 mieszk. Droga powiatowa do →Nekli. W średniowieczu
istaniał tutaj gródek obronny w systemie obronnym →Giecza. Przez wieś
płynie →Maskawa. Dwór o uproszczonych formach neorenesansowych
zbudowany dla Potworowskich 1864 – 68r. |
Chocicza
|
Duża wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 4 km na płd-zach. od
Nowego Miasta, ok. 1,2 tys. mieszk, wzmiankowana po raz pierwszy w 1391r,
droga wojewódzka nr 436, kaplica, stacja kolejowa na linii
Kluczbork - Poznań. Nazwa pochodzi od imienia Chocik (lub Chociesław).
Eklektyczny pałac z 1920r. zbudowany dla niemieckiej rodziny
Jouanne`ów, parterowy, z mansardowym dachem i piętrową częścią
środkową, zespół zabudowań folwarcznych (m.in gorzelnia, kuźnia,
rządcówka i cegielnia) z końca XIXw, budynek dworca z 1875r.
szkoły z 1900r. oraz poczty z końca XIXw, zespół 5
czworaków z końca XIXw. |
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 8 km na wsch. od Środy Wlkp,
tuż przy zach. granicy powiatu, lokalna droga ze →Szlachcina do
→Winnej Góry, ok. 100 mieszk. Na płn. od wsi rzeka →Wielka. |
Chromiec
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 10 km na płd-zach. od
Nowego Miasta, tuż przy płd-zach. granicy powiatu, ok 300 mieszk, nazwa
pochodzi od określenia "chromy". Wzmiankowana po raz pierwszy w
1387r (Chromecz). w pobliżu linia kolejowa Mieszków - Czempiń (nieczynna)
biegnąca fragmentami na terenie powiatu, przez wieś przechodzi lokalna droga
z Nowego Miasta. |
|
Przysiółek składający się z
kilku gospodarstw, ok. 1 km na płn. od wsi →Chromiec. |
|
Przysiółek składający się z
jednego gospodarstwa, ok. 2 km na płn. od wsi →Chromiec. |
Chromieckie Olędry
|
Dawne osadnictwo olęderskie od
1748r. wzdłuż drogi z →Chromca do →Boguszynka. Obecnie część wsi
Chromiec. |
Chudzice
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5 km na wsch. od Środy Wlkp,
lokalna droga ze Środy, ok. 90 mieszk. Do 1979 roku biegła tutaj linia kolei
wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok budowy 1902) ze stacją Chudzice. |
Chwalęcin
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, 8 km na płd. od Nowego Miasta,
tuż przy płd. granicy powiatu, ok. 270 mieszk., w pobliżu stacja kolejowa
Panienka (powiat jarociński) na linii Mieszków - Czempiń, lokalne drogi z →Boguszyna
do Panienki i z →Chromca do Mieszkowa. Nazwa pochodzi od imienia Falęta
(lub Chwalęta). Wieś położona pow. 100 m.n.p.m. (wpływ Wału Żerkowskiego), ok
1 km na płd. od wsi lokalne wzniesienie 109 m n.p.m. |
|
Przysiółek składający się z
kilku gospodarstw ok. 0,5 km na płd. od wsi →Chwalęcin przy lokalnych
drogach do Panienki i Bielejewa (obydwie miejscowości pow. Jarociński), w
pobliżu stacja kolejowa Chwałkowo Kościelne (powiat śremski) na linii Mieszków
- Czempiń. |
Chwalęcinek
|
Niewielka osada w gm.
→Nowe Miasto, 9,5 km na
płd-wsch. od Nowego Miasta, przylegająca do →Kruczyna, ok. 2 km na
zach. od →Chwalęcina prz lokalnej drodze Chwalęcin - Kruczyn. |
Chwałkowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 2,2 km na płd. od Środy,
droga lokalna do →Brodowa. Dwór eklektyczny z końca XIXw. Do 1973 roku
przez wieś przechodziła linia boczna kolei wąskotorowej Środa - →Zaniemyśl
z →Annopola do →Czarnotek (rok budowy: 1925) ze stacją Chwałkowo.
Tuż za stacją odchodziła kolejna linia boczna z Chwałkowa do Brodowa
(1927-1973).
|
Czarne Piątkowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 8 km na wsch. od Środy, ok.
150 mieszk, lokalne drogi do →Szlachcina, →Miłosławia, →Białego
Piątkowa i drogi krajowej nr 15. Ok. 0,8 km na wsch. od wsi →Miłosławka.
|
Czarnotki
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na
płn-wsch. od Zaniemyśla, ok. 140 mieszk, lokalna droga ze →Śniecisk do
Zaniemyśla, we wsi pozostałości wiatraka koźlaka, ok. 0,2km na płd-wsch.
koryto Maskawy. Niewielki parterowy dwór z piętrem w partii centralnej i
wyniesionym na kolumnadzie tarasem w poziomie piętra, z II poł XIX w, zbudowany dla Karczewskich. Do 1973
przez wieś przechodziła linia boczna kolei wąskotorowej Środa - Zaniemyśl z
Annopola do Czarnotek (rok budowy: 1925) ze stacją końcową Czarnotki.
|
Czartki
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, tuż przy płd. granicy gminy, ok. 3 km na płd. od Środy Wlkp, lokalne
drogi ze Środy do →Krzykos i z→Brodowa do drogi wojewódzkiej nr
432, w bezpośrednim sąsiedztwie linia kolejowa Kluczbork - Poznań.
|
|
|
D
|
|
Dąbrowa
|
Osada (1 gospodarstwo?), ok. 6
km na płd. od →Nowego Miasta, przy lokalnej drodze z Mieszkowa do
→Dębna, tuż przy płd-wsch. granicy powiatu, W średniowieczu należała do
Doliwów. W dokumentach pomiędzy 1403 a 1580 wymienia się istniejący tutaj
kościół parafialny. Później określana jako folwark proboszczowski. W XVIw.
występuje także pod nazwą Dąbrówka. Osada położona pow. 100 m n.p.m. (wpływ
Wału Żerkowskiego), lokalne wzniesienie 102 m n.p.m.
|
Dąbrówka
|
→Dąbrowa
|
Dębice
|
Niewielka wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 3,8 km na
płd-wsch. od Zaniemyśla, przy drodze Zaniemyśl - →Kępa Wlk.
|
Dębicz
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3,3 km na płn. od Środy
Wlkp, droga powiatowa ze Środy do Kostrzyna, ok. 150 mieszk, piętrowy,
klasycystyczny dwór wzniesiony w poł. XIX stulecia dla Madalińskich. Most
żelbetowy nad →Maskawą – pozostałość po linii wąskotorowej Środa –
Kobylepole, która przechodziła przez wieś do 1979r (rok budowy: 1902), na
wsch. od wsi koryto Maskawy
|
Dębiczek
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5 km na płn. od Środy Wlkp,
drogi lokalne z →Mącznik i →Dębicza , ok. 100 mieszk. Do 1979
roku na płd. od wsi istniała linia kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok
budowy: 1902) ze stacją Dębiczek, oraz bocznica do miejscowej żwirowni.
|
Dębno
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 5 km na wsch. od Nowego Miasta,
tuż przy płd-wsch. granicy powiatu, ok 220 mieszk., w pobliżu koryto
→Warty i prom na drodze lokalnej z Mieszkowa do Orzechowa, w pobliżu linia
kolejowa Jarocin - Gniezno i most kratownicowy na Warcie z 1875 roku.
Pierwsza wzmianka z 1241r (Debna). Średniowieczna siedziba rodowa Doliwów
herbu Kot. Miejsce urodzenia m.in Wincentego Kota, wychowawcy książąt
Władysława i Kaziemierza Jagiellończyków. Przeprawa promowa na Warcie, dawne
znane uzdrowisko. Eklektyczny pałac Mycielskich z 1877 roku. Gościł w nim
Adam Mickiewicz. Zabytkowa plebania. Gotycki kościół Wniebowzięcia NMP z lat
1444-47.
|
Dębno
|
Rezerwat faunistyczny, o
powierzchni 21,62 ha utworzony w 1974r, jeden z trzech rezerwatów
Żerkowsko-Czeszewskiego Parku Krajobrazowego, na płd. od wsi →Dębno,
obejmuje m.in las łęgowy z mieszanym drzwostanem dębowym, olszowym, wiązowym
i jesionowym (23 gatunki drzew). Rezerwat chroni także rzadkie gatunki
bezkręgowców.
|
Dębno
|
Przysiółek składający się z
kilku gospodarstw (3?) ok. 1,3 km na płd. od wsi →Dębno, tuż przy
płd-wsch. granicy powiatu.
|
Dębno
|
Przysiółek składający się z
kilku gospodarstw wzdłóż drogi lokalnej Orzechowo - Mieszków, ok. 2,2 km na
płd. od wsi →Dębno, tuż przy płd-wsch. granicy powiatu.
|
Dębno
|
Nazwa uroczyska, terenu
położonego na płd-zach. od wsi →Dębno, na terasie zalewowej
→Warty, o zróżnicowanych drzwostanach liściastych z przewagą dębów.
|
Dobroczyn
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 4 km na płn. od
Zaniemyśla, zabudowa w dwóch oddalonych od siebie o ok. 2 km ciągach
(Dobroczyn I przy drodze lokalnej Zaniemyśl - Winna, i Dobroczyn II wzdłuż
lokalnej drogi odchodzącej od drogi wojewódzkiej nr 432), ok. 30 mieszk.
|
Dobroczyn I
|
→Dobroczyn.
|
Dobroczyn II
|
→Dobroczyn.
|
Doliwiec Leśny
|
Niewielka osada śródleśna na
zach. brzegu jeziora →Jeziory Małe, w gm. Zaniemyśl, ok. 2 km na
płn-zach. od Zaniemyśla. Przy skrzyżowaniu dróg dąb o obw. 800 cm zwany
"Piastowskim", "Dziadziusiem", "Królewskim", "Pradziadkiem".
|
Domaniewo
|
Nieistniejąca dziś wieś w okolicy okolicy →Zaniemyśla |
Dominowo
|
Duża wieś w gminna w powiecie
średzkim, ok. 8 km na płn. od
→Środy Wlkp, ok. 550 mieszk. Drogi lokalne do →Chłapowa i
Targowej Górki, wieś położona na wys. pow. 100 m n.p.m, ok. 0,4 km na
płn-wsch. od wsi punkt wysokosciowy 104,2 m n.p.m.
|
Dzierżnica
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 5,4 km na
płn-zach. od Dominowa, droga powiatowa do Nekli ok. 210 mieszk. Pierwsza wieś na terenie powiatu przez
którą przepływa →Maskawa. Dwór o charakterze willi wzniesiony w latach 1884 –
1885 dla Niemojewskich. Później właścicielami byli Wizowie. W parku mauzoleum
Wizów z 1920r.
|
|
|
E
|
|
Elżbietów
|
Niewielka osada pomiędzy
→Aleksandrowem a →Radlińcem, ok. 5 km na płd-wsch. od Nowego
Miasta. Dawny folwark założony przez Hermanna Kennemanna z →Klęki,
współtwórcy HAKATY. Pierwotna nazwa Elisenwalde, od imienia żony - Elizy.
|
|
|
F
|
|
Franciszków
|
Folwark istniejący do końca lat
70-tych XX wieku 3 km na płn-wsch. od wsi →Dębno. W jego pobliżu
zachowało się grodzisko pierścieniowate o obwodzie 50 m i wys. 2 m. Grodzisko
miało prawdopodobnie związek z osadą →Ostrów
(Ostrowo), istniejącą w pobliżu do XIX w.
|
Franciszków
|
Nazwa uroczyska o zróżnicowanych
drzewostanach sosnowych i liściastych (m.in jesionowych), na wsch. od wsi
→Dębno.
|
|
|
G
|
|
Gablin
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 2 km na płn-zach.
od Dominowa, ok. 70 mieszk. tuż przy zach. granicy gminy, drogi lokalne do
→Borzejewa, →Zdziechowic i →Bagrowa. Wieś położona na wys.
pow. 100 m n.p.m.
|
Garby
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 8 km na płn. od
Krzykos, tuż przy płn-zach. granicy
gminy, przy lokalnej drodze z →Solca do →Środy Wlkp, ok. 180 mieszk, lokalna
droga do →Mądrych, ok. 1 km na wsch. od wsi linia kolejowa Kluczbork -
Poznań, ok 0,9 km na płd. od wsi przepust rzeczki
→Miłosławki.
|
Giecz
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 5 km na płn-zach.
od Dominowa, droga powiatowa do Nekli, ok. 140 mieszk. Dawna osada handlowa
przy grodzie w Gieczu (na wsch. brzegu nieistniejącego dziś jeziora).
Romański kościół pw. św. Mikołaja, zespół piastowski w →Grodziszczku, w
postaci grodziska z reliktami palatium i kościoła przedromańskiego pw. św.
Jana Chrzciciela rezerwat
archeologiczny, oddział Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, kościół zrębowy
pw. św. Jana Chrzciciela z roku 1767.
|
Głuszynka
|
Rzeka, zwana także Kamionką, dł.
ok. 34 km, źródło: →Jezioro Raczyńskie, ujście k. wsi Czapury pod
Poznaniem. Przepływa kolejno przez jeziora →Rynny Jezior
Kórnicko-Zaniemyskich.
|
Góry Mieszkowskie
|
Lokalne pasmo wzniesień w
układzie równoleżnikowym, występujące w ramach →Ozu Mieszkowskiego
(formacji polodowcowej występującej w zach. parti Wału Żerkowskiego), ciąg
piaszczystych pagórków o wysokościach względnych 15 m. Najwyższe wzniesienie
111 m n.p.m po stronie powiatu średzkiego ok. 0,8 km na wsch. od
→Wolicy Pustej.
|
Górzno
|
Wzniesienie w gm. →Dominowo zwane
także Górą Ludgardy i Kościeliskiem, najwyższe wzniesienie powiatu. W
średniowieczu istaniał tutaj gródek obronny w systemie obronnym
→Giecza, później niewielki zameczek. Ok. 0,2 km na płd. od wzniesienia
autostrada A-2.
|
Grodziszczko
|
Gród w gm. Dominowo, ok. 0,2
km na zach. od wsi Giecz. W średniowieczu jeden z najważniejszych grodów w
państwie, prawdopodobnie dominium piastowskie. Relikty nieukończonego
palatium oraz zniszczonego kościoła grodowego pw. św. Jana Chrzciciela, rezerwat
archeologiczny, oddział Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, kościół zrębowy
pw. św. Jana Chrzciciela z roku 1767.
|
Grójec
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 8 km na wsch. od Środy, ok.
60 mieszk, lokalna droga z →Czarnego Piątkowa do drogi krajowej nr 15
|
Grunt
|
→Wyspa Edwarda
|
Guć
|
Nazwa lasu pochodząca od imienia
Gustaw, właściela pobliskiej karczmy przy przeprawie przez →Wartę.
Dobrze prosperująca karczma zbankrutowała po wybudowaniu w 1856 drewnianego
mostu na Warcie w okolicy →Nowego Miasta
|
|
|
H
|
|
Hada
|
Las na płn-zach. od wsi
→Chocicza, w gm. Nowe Miasto
|
Henrykowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3,4 km na płn-wsch. od Środy
Wlkp, rozproszona zabudowa wzdłuż drogi lokalnej ze Środy do →Chudzic.
|
Hermanów
|
Osada (dawny folwark) w gm.
→Nowe Miasto, ok. 2 km na zach.
od Nowego Miasta, ok 0,6 km na płn. od lokalnej drogi do →Dębna, ok 200
mieszk., Dawny folwark założony przez Hermanna Kennemanna z →Klęki,
współtwórcy HAKATY. Pierwotna nazwa Hermanowo, od imienia pierworodnego syna
kennemanna, zmarłego w wieku 5 lat
|
|
|
J
|
|
Jadwigów
|
Osada, ok. 6 km na płd. od
→Nowego Miasta, przy lokalnej drodze →Szypłów - →Kolniczki
ok. 70 mieszk.
|
Janowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 2,5 km na płn. od Środy
Wlkp, na płn. krańcu Zalewu Średzkiego, droga ze Środy do →Mącznik, ok.
100 mieszk.
|
Janowo
|
Nazwa osady sródleśnej w gm. Dominowo,
leśniczówki w kompleksie leśnym, tuż przy płn-zach. granicy powiatu, dukty
leśne do Węgierskiego i Pławiec, droga lokana do Gułtów. W lesie opodal
leśniczówki kapliczka i kamienny krąg (odsłonięty w 2004r.) upamiętniajace
nieudaną operację podjęcia zrzutu broni i amunicji w ramach alianckiej
operacji PROSO II w 1943r.
|
Januszewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 6 km na zach. od Środy, ok.
130 mieszk, przy zach. granicy powiatu, droga lokalna do →Jarosławca i
Kromolic
|
Jarosławiec
|
Duża wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3 km na zach. od Środy, ok.
1 tys. mieszk, przy zach. granicy powiatu, droga lokalna do Kromolic, droga
powiatowa do Swarzędza, Dworek parterowy z piętrowym ryzalitem. Budowla XX
wieczna wzorowana na XVIII wiecznej – pierwotnej, zbudowanej dla Zabłockich,
w której w 1812r gościł Napoleon Bonaparte. Głaz z 1973r z tablicą
upamiętniającą ugodę jarosławiecką 1848 roku.
|
Jaszkowo
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 6 km na
płn-zach. od Zaniemyśla, tuż przy płn. granicy gminy, droga lokalna ze
Śniecisk, ok. 270 mieszk., tuż przy zach. granicy powiatu, zespół
pofolwarczny z końca XIXw. Do 1975 przez wieś przechodziła linia boczna kolei
wąskotorowej Środa - Zaniemyśl ze Słupi Wlk. do Jaszkowa (rok budowy 1910) ze
stacją końcową Jaszkowo
|
|
Przysiółek w gm.
→Zaniemyśl, ok. 5,3 km na
płd-wsch. od wsi →Jaszkowo, tuż przy płn. granicy gminy, lokalna droga Jaszkowo - →Śnieciska
|
Jezioro Średzkie
|
Zbiornik retencyjny
"Środa" powstały przez spiętrzenie rz. Maskawa, na jej 29,5 km,
oddany do użytku w 1972. Rzekę
spiętrza tama betonowo-ziemna ( budowa1968-71) o długości 200 metrów, w
połowie której zlokalizowano przepust wody ze śluzami. Dolny odcinek
przepustu na Maskawie jest uregulowany. Zbiornik ma powierzchnię 47,7 ha,
wysokość piętrzenia wody wynosi 7,1 metra.
Znajduje się na liście 87 obiektów hydrotechnicznych w Wielkopolsce o
szczególnym znaczeniu dla bezpieczeństwa ludzi i środowiska naturalnego,
spełnia głównie rolę w rolnictwie i rekraacji.
|
Jeziory Małe
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na
płn-zach. od Zaniemyśla, droga lokalna do Winnej, ok. 160 mieszk.
|
|
Przysiółek w gm.→Zaniemyśl, ok. 0,5 km na płn-zach. od wsi →Jeziory Małe, przy
lokalnej drodze z Zaniemyśla do Kórnika
|
|
Jedno z mniejszych, najgłębsze
wśród 9 jezior w Rynnie jezior Kórnicko-Zaniemyskich, w gm. Zaniemyśl.
Pow. 44 ha, gł. 16 m. Od strony płd. zasilane przez rz. →Kamionkę.
|
Jeziory Wielkie
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 4 km na
płn-zach. od Zaniemyśla, droga lokalna Zaniemyśl - Bnin, ok. 370 mieszk., tuż
przy płd-zach. granicy powiatu, pomiędzy jeziorami →Rynny jezior
kórnicko-zaniemyskich: Bnińskim i →Jeziory Wielkie. Pierwsza wzmianka
z 1364r. Barokowy dwór w układzie polskim z wysokim, łamanym dachem z ok.
połowy XVII wieku. Obok nowszy dwór parterowy z piętrem w dachu mansardowych
z l. 80 XX wieku.
|
|
Także: Wielkie Jeziory. Jezioro w gm. →Zaniemyśl Jedno z
9 jezior w rynnie jezior Kórnicko-Zaniemyskich. Pow. 66 ha, gł. 5,4m.
Zasilane głównie przez rz. →Kamionkę od południa. Ostatnie w rynnie po
stronie powiatu średzkiego.
|
|
Przysiółek w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na
płd-zach. od wsi Jeziory Wielkie, w kompleksie leśnym →Lasów
Kórnicko-zaniemyskich na skraju →Uroczyska św. Józefa, tuż przy
płd-zach. granicy powiatu, lokalna droga leśna do Kalej, opodal lokalne
wzniesienie 90 m n.p.m. Zabudowania przysiółka to najbardziej na zachód
wysunięte obiekty powiatu.
|
Józefowo
|
Osada w gm. →Zaniemyśl,
w sąsiedztwie wału przeciwpowodziowego Warty, ok. 1 km na płd. od →Kępy
Wlk.
|
|
|
K
|
|
Kamionka
|
→Głuszynka
|
Karolewo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 6 km na płn-zach.
od Dominowa, droga lokalna do Gułtów.
|
|
Przysiółek w gm.
→Dominowo, ok. 2 km na płd. od
wsi →Karolewo, droga lokalna do Gułtów.
|
Kaźmierki
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 10 km na
płn-zach. od Krzykos, tuż przy płn. granicy gminy, lokalna droga z
→Nadziejewa do →Mądrych. W odl. ok. 0,4 km na płd. od zabudowań
rz. →Maskawa. W odl. 0,5 km na płn. na nasypie linia kolejowa Kluczbork-
Poznań, kamienny, kolejowy most łukowy nad lokalną drogą.
|
Kępa Mała
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 6 km na
płn-wsch. od Zaniemyśla, w sasiedztwie ujścia →Maskawy do →Warty, ok. 70
mieszk, lokalna droga do →Kępy Wlk. i Zaniemyśla.
|
Kępa Wielka
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 6 km na
płn-wsch. od Zaniemyśla, w sasiedztwie ujścia →Maskawy do →Warty, ok. 60
mieszk, lokalna droga z Zaniemyśla, przepust na Maskawie.
|
Kijewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 1,5 km na płn-wsch. od
Środy, droga powiatowa do Krzykos, ok. 330 mieszk, na terenie wsi znajdują się
średzkie Zakłady Przetwórstwa Owocowo-Warzywnego (dawniej Hortex).
|
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok 1 km na wsch. od wsi →Kijewo, przy drodze krajowej nr 11.
|
Kikusz
|
Folwark, osada ok. 1 km na płn.
od →Pięczkowa w gm. →Krzykosy.
|
Klęka
|
Duża wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 2 km na płd od Nowego
Miasta, ok. 680 mieszk., droga krajowa nr 11/15, Wieś wzmiankowana po raz
pierwszy w 1299r (Clankam). Neorenesansowy pałac (z elementami architektury włoskiej)
zbudowany w latach 70-tych XIX wieku dla Hermana Kennemana, twórcy HAKATY
właściela Klęki od 1840r. Na pocz. XX
w. do pałacu dobudowano skrzydło. Klęka stanowiła siedzibę klucza majątków
Kennemana i pozostawała w rękach tej rodziny do 1939r (klucz majątków liczył
wtedy 4307 ha). Po wojnie mieścił się tutaj jeden z zakładów przemysłu
zielarskiego zjednoczenia "Herbapol". Od 1994 roku "Herbapol
Klęka S.A." należy do koncernu Martin Bauer. Przy drodze do
→Aleksandrowa cmentarz ewangelicki.
|
Kobylniki
|
Nieistniejąca dziś wieś w okolicy →Urniszewa w →gm. Środa |
Kolnica
|
→Kolnice.
|
Kolnice
|
Także Kolnica,
Kolniki. Wieś granicząca w średniowieczu z
→Kolniczkami, wymieniana w dokumentach od 1293r. Obecnie prawdopodobnie
część Kolniczek.
|
Kolniczki
|
Wieś w gm →Nowe
Miasto, ok. 6 km na płd. od Nowego
Miasta, ok. 250 mieszk., lokalna droga z →Boguszyna do
→Chwalęcina. Pierwsza wzmianka z 1390r. Kościół pw. Narodzenia NMP z
lat 1948-59, sanktuarium MB Kolnickiej. Za kościołem płyta nagrobna oficera
wojsk napoleońskich Anastazego Czapskiego, cmentarz.
|
|
Przysiółek składający się z
kilku gospodarstw ok. 0,5-1 km na płn. od wsi →Kolniczki, przy lokalnej
drodze Panienka - →Boguszyn
|
Kolniki
|
→Kolnice
|
Komorniki
|
→Topola |
Komorze
|
Nazwa uroczyska w gminach →Nowe Miasto i →Krzykosy, terenu
położonego na terasie zalewowej →Warty, na obu jej brzegach, na zach.
od →Nowego Miasta, większy kompleks lasów sosnowych z niewielką ilością
drzewostanów brzozowych, olszowych i jesionowych.
|
Komorze Nowomiejskie
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 2 km na zach. od Nowego
Miasta, ok 280 mieszk., przy lokalnej drodze do →Roguska, Wieś w
dokumentach od 1400r., na płn. od wsi lokalne wzniesienie 102 m n.p.m.
→Żydowskie Góry.
|
Konarzewo
|
Nieistniejąca dziś wieś w okolicy →Brodowa w →gm. Środa |
Konstantynowo
|
Śródleśna osada w gm.
→Zaniemyśl, w sąsiedztwie Miłosławki, ok. 1 km na płd. od →Kępy
Wlk, tuż przy zach. granicy gminy.
|
Kopaszyce
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 4 km na płd-wsch.
od Dominowa, ok. 50 mieszk. Droga lokalna z →Giecza do →Zberek.
Piętrowy, kryty łamanym dachem dwór – willa z pocz. XX wieku. Do 1973 roku
istniała tutaj linia boczna kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole z
Połażejewa do Mystek (rok budowy: 1910) ze stacją Kopaszyce.
|
Kopiec
|
Grodzisko stożkowate, śr. 30 m ,
wys. 10 m, położone na terasie zalewowej →Warty na płn. od rynku w
→Nowym Mieście. W 1 poł. XIVw mieściło drewnianą wieżę obronną rodu
Doliwów, która spłonęła pod koniec tego stulecia, w trakcie walk Grzymalitów
z Nałęczami. Spalony obiekt zastąpiła nowa wieża, która na przełomie XVi XVI
wieku została rozebrana, a na jej miejscu powstała wieża murowana. Obiekt
murowany popadł w ruinę pod koniec XVIII w i został ostatecznie rozebrany w
XIXw.
|
Koszuty
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 4 km na zach. od Środy, przy
drodze krajowej nr 11 i lokalnej drodze do Pierzchna, ok. 410 mieszk,
Modrzewiowy dwór w układzie polskim z formami barokowymi z II poł. XVIII
wieku. Wzniesiony dla Józefa Zabłockiego. Obecnie Muzeum Ziemi Średzkiej.
kościół neobarokowy pw. św. Katarzyny i Serca Jezusowego z lat 1926-30.
Wewnątrz nagrobek Witolda Rawicza Kosińskiego - ostatniego potomka generała
Amilkara Kosińskiego. Grupa trzech wiatraków - koźlaków zgromadzonych z
terenu powiatu. Do 1975 na płd. od wsi przechodziła linia boczna kolei
wąskotorowej Środa - →Zaniemyśl ze →Słupi Wlk. do →Jaszkowa (rok budowy 1910) ze
stacją Koszuty.
|
Koszuty Huby
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, ok. 1 km na zach. od wsi →Koszuty, tuż przy zach. granicy
powiatu, droga krajowa nr 11 i lokalna droga do →Trzebisławek. |
Koszuty Kolonia
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, ok. 1 km na zach. od wsi →Koszuty i ok. 0,3 km od drogi krajowej
nr 11, tuż przy zach. granicy powiatu. |
Kościelisko
|
→ Górzno. |
Kotlina Śremska
|
Nazwa jednostki podziału
fizycznogeograficznego terenu, mezoregionu o numerze indeksowym 315.64,
jednego z mezoregionów wchodzących w
skład makroregionu →Pradolina Warciańsko-Odrzańska. Na terenie
mezoregionu leży środkowa część powiatu średzkiego. |
Kowalka
|
osada w gm. →Zaniemyśl,
w sąsiedztwie wsi Zwola, ok. 0,7 km na płd. od Zaniemyśla. |
Kroczyno
|
→Kruczyn, wieś. |
Krotczyno
|
→Kruczyn, wieś. |
Kruczyn
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok 9,5 km na płd-zach. od
Nowego Miasta, tuż przy płd-zach granicy powiatu, ok. 400 mieszk., Pierwsza wzmianka w 1417r.,
przez wieś przechodzi lokalna droga z →Chromca do →Chwalęcina.
Dawniej: Krotczyno, Kroczyno. Dwór z 2 poł. XIXw. |
|
Przysiółek w gm. →Nowe Miasto, składający się z
kilku gospodarstw, ok. 1 km na płn. od wsi →Kruczyn przy lokalnej
drodze z →Chromca do →Chociczy, w pobliżu stacja kolejowa
Chwałkowo Kościelne (powiat śremski) na linii Mieszków - Czempiń. |
Kruczynek
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, 6 km na płd-wsch. od Nowego
Miasta, ok. 200 mieszk., dawne osadnictwo olęderskie od XVIIIw. Dawna nazwa: Kruczyńskie Olędry. lokalna droga
→Boguszyn - →Kruczyn. |
|
Przysiółek w gm. →Nowe Miasto, składający się z
kilku gospodarstw, ok. 1 km na płd-wsch. od wsi →Kruczynek przy
lokalnej drodze do →Skoraczewa. |
|
Przysiółek w gm. →Nowe Miasto, składający się z
kilku gospodarstw, ok. 1 km na wch. od wsi →Kruczynek przy lokalnej
drodze do →Skoraczewa. |
|
Przysiółek w gm. →Nowe Miasto, składający się z
kilku gospodarstw, ok. 1 km na zach. od wsi →Kruczynek przy lokalnej
drodze z →Chromca do →Komorza Nowomiejskiego. |
|
Przysiółek w gm. →Nowe Miasto, składający się z
kilku gospodarstw, ok. 1 km na płn-wsch. od wsi →Kruczynek przy
lokalnej drodze do →Boguszyna. |
Kruczyńskie Olędry
|
→Kruczynek, wieś. |
Krzykosy
|
Duża wieś gminna w powiecie średzkim, ok. 15 km na płd od →Środy Wlkp, ok 750
mieszk, zabudowa rozproszona, wielodrożnicowa. Pierwsza wzmianka z 1357r. 1
km na wsch. od wsi droga krajowa nr 11/15. |
Krzyże
|
Folwark, osada ok. 1,5 km na
płn. od →Pięczkowa w gm. →Krzykosy, przy lokalnej drodze do
Miłosławia, w pobliżu lokalne wzniesienie →Biała Góra (81 m n.p.m.) |
Kuchary
|
Nieistniejąca dziś wieś w pobliżu →Śniecisk w →gm. Zaniemyśl |
|
|
L
|
|
Laskowo
|
→Laskówka. |
Laskówka
|
Osada w gm. Nowe Miasto, ok. 0,3 km na zach. od rynku w Nowym Mieście, wzmiankowana po raz
pierwszy w 1412 jako Laskowo
(od słowa laska, dawna nazwa leszczyny). W osadzie istniał kościół szpitalny
pw. św Ducha. W 1665r Laskówka otrzymała prawa miejskie. Włączona administracyjnie w granice Nowego Miasta. |
Lorenka
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5 km na płd-zach. od Środy,
tuż przy płd-zach. granicy powiatu, ok. 30 mieszk, lokalna droga z
→Kuszut i →Jaszkowa. |
Louisenthal
|
Folwark założony przez Hermanna
Kennemanna na prawym brzegu Warty w okolicy wsi →Lubrze. Dziś nie
istniejący. |
Luboniec
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 1,9 km na
płn-wsch. od Zaniemyśla, ok. 100 mieszk, lokalna droga z Lubonieczka. |
|
Przysiółek w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na płd. od wsi →Luboniec, lokalna droga
(polna) z →Czarnotek do Zaniemyśla. Ok. 0,1km na płd. leśniczówka
→Lubonieczek. |
Lubonieczek
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na
płd-wsch. od Zaniemyśla, ok. 220 mieszk, lokalna droga z Zaniemyśla do
→Czarnotek. |
|
Przysiółek w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na płd. od wsi →Lubonieczek, w bezpośrednim
sąsiedztwie Maskawy, lokalna droga do wsi Lubonieczek i →Czarnotki, ok
1 km na płd. od przysiółka ujście →Miłosławki do Maskawy. |
|
nazwa leśniczówki w gm.
→Zaniemyśl, ok. 0,1 km na płn-zach. od zwartej zabudowy wsi
→Lubonieczek. |
Lubrze
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 5 km na zach. od Nowego
Miasta, ok 70 mieszk., w pobliżu linia kolejowa Kluczbork - Poznań i
10-przęsłowy most kratownicowy przez
→Wartę z 1875 roku, dawna przeprawa przez Wartę. Pierwsza wzmianka z
1357r. |
Ludwikowo
|
Śródleśna osada na
granicy gmin →Krzykosy i →Zaniemyśl, w pobliżu rzeczka
→Miłosławka i przysiółek →Młodzikówko. Lokalna droga z
→Młodzikowa do →Mądrych. |
Lutynia
|
Rzeka, lewy dopływ →Warty,
dł. 60 km, dorzecze 570km2. Źródła koło wsi Korytnica, 6 km na płd. od
Raszkowa na wys. 144 m n.p.m. Ujście na wys. Orzechowa na wys. 71 m n.p.m.
przez ok. 2,5 kilometra w końcowym biegu wyznacza granicę powiatów średzkiego
i wrzesińskiego. |
|
|
Osada składająca się z kilku
gospodarstw (4?) ok. 2,5 km na zach. od →wsi Dębno przy lokalnej drodze
z Dębna do Lgowa (pow. jarociński), założona w 1841r. przez hr. Stanisława
Mycielskiego, właściciela Dębna. Ostatnie gospodarstwo, położone już po wsch.
stronie linii kolejowej Jarocin - Gniezno jest najdalej na wschód wysuniętym
zabudowaniem powiatu. Pierwotna nazwa: Lutynia Nowa |
|
|
Ł
|
|
Łaskawy
|
Nieistniejacy już dziś folwark,
osada, ok 0,4 km od drogi lokalnej Panienka (pow. jarociński) -
→Boguszyn przy drodze do →Szypłowa (za cmentarzem). Stanowiła
prawdopodobnie przysiółek wsi →Kolniczki |
Łękno
|
Duża wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 0,8 km na
płn-zach. od Zaniemyśla, po wsch. stronie jeziora →Jeziory Wielkie.
Pierwsza wzmianka z 1417r. Eklektyczny pałac z 1859r. zbudowany dla
Potulickich, wg. projektu Stanisława Hebanowskiego. W ostatniej ćwierci XIXw.
wieś przeszła w ręce Jouanneów, zniemczonej rodziny francuskiej skoligaconej
z Kennemanami z →Klęki. Zabudowania pofolwarczne z końca XIXw. Ok. 590
mieszk. drogi lokalne z Zaniemyśla do →Kórnika do →Winnej i
→Polwicy. |
|
Jedno z mniejszych wśród 9
jezior w →Rynnie jezior Kórnicko-Zaniemyskich, w gm. Zaniemyśl. Pow. 26 ha,
gł. 5,0m. Od strony płd-wsch zasilane przez rz. →Kamionkę. |
Łysa Góra
|
Wzniesienie w gm.
→Zaniemyśl, 106,1 m n.p.m (45 m
wys. względnej), ok. 4,5 km na płd-wsch. od Zaniemyśla, w dużym
kompleksie leśnym. |
|
Wzniesienie w gm.→Środa Wlkp, 104,4 m n.p.m, ok. 5,8 km na płd Środy Wlkp, tuż przy płn.
granicy gminy. Do 1979r na płd. i zach. od wzniesienia biegła linia kolei
wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok budowy: 1902). |
|
Grodzisko pierścieniowate w
gm. →Zaniemyśl, ok. 0,1 km na płd. od pałacu w Łęknie, śr. 27m i
wys. wałów 5m. |
|
|
M
|
|
Majdany
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2,2 km na
płd-wsch. od Zaniemyśla, przy płd. krańcu →Jeziora Raczyńskiego, ok. 40
mieszk, lokalna droga z Zaniemyśla do →Kepy Wlk. |
|
Przysiółek w gm.
→Zaniemyśl, ok. 1 km na zach. od drogi Zaniemyśl - →Kępa Wlk. i 1
km na płd. od wsi →Majdany, w terenie zalesionym. |
Małkowice
|
Niestniejąca dziś wieś w pobliżu →Zdziechowic w →gm. Środa |
Małoszki
|
Niewielka osada w gm.
→Krzykosy, ok 1,8 km na płn-zach. od Krzykos, w pobliżu duży kompleks
leśny z górą→Bismark. |
|
leśniczówka w gm.
→Krzykosy, ok 0,2 km na płn. od osady →Małoszki, na płd. skraju
dużego kompleksu leśnego z →Górą Bismark. |
Marcelin
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, ok. 2 km na płn-zach. od →Środy, przy drodze powiatowej do
Swarzędza. Ok. 0,2 km na płd. od osady przepust na →Rowie Topolskim. |
Marianowo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 1 km na płd. od
Dominowa. Droga lokalna do Dominowa. |
Marianowo Brodowskie
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 7 km na płn-zach. od Środy,
tuż przy płn-zach. granicy powiatu, ok. 100 mieszk, lokalna droga z
→Brodowa. |
Maskawa
|
Rzeka, prawy dopływ Warty, dł.
56 km, pow. dorzecza 621km2. Źródła w okolicach wsi Jezierce, na wys. 115 m
n.p.m. (na płn. od Nekli, pow. wrzesiński), ujście w okolicach wsi
→Kępa Mł, na wys. 65 m n.p.m. Główne dopływy: →Struga Średzka
(prawy), →Bardzianka (lewy), →Miłosławka (lewy). W 29,5 km
zlokalizowano tamę betonowo-ziemną pietrzącą wodę na →Jeziorze
Średzkim. Dawniej zwana →Źrenicą. |
Mączniki
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3,3 km na płn. od Środy
Wlkp, droga lokalna ze Środy, ok. 190 mieszk, Skromny, z wysoko wyniesionym
parterem dwór z lat 80-tych XIX wieku i dobudowaną w okresie międzywojennym
piętrową dobudówką. Zbudowany prawdopodobnie dla Kropaczewskich. Kościół
zrębowy pw. Wawrzyńca - najstarszy drewniany kościół ziemi średzkiej z roku
1700. |
Mądre
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 7 km na płn. od
Zaniemyśla, tuż przy płn-wsch. granicy gminy, ok. 60 mieszk, lokalna droga z
→Nadziejewa do →Garbów, neogotycki kościół pw. św. Jadwigi
Śląskiej z lat 1896-97, cmentarz, organistówka z 1900r. Wieś znana od 1380r,
dawna właśność biskupów poznańskich. |
Miąskowo
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 6 km na płn. od
Krzykos, tuż przy płn. granicy gminy, ok. 200 mieszk, droga krajowa nr 11/15,
zabudowa rozproszona wzdłuż kilku dróg o charakterze lokalnym. Na płd. od wsi
rzeczka →Miłosławka i przepust na drodze krajowej. |
|
Przysiółek w gm.
→Krzykosy, ok. 1 km na płd. od wsi →Miąskowo, przy lokalnej
drodze →Murzynówko - →Murzynowo Leśne. |
Michałowo
|
Wieś w gm.→Dominowo, ok. 2 km na płd-wsch.
od Dominowa, ok. 20 mieszk. Drogi lokalne do →Orzeszkowa,
→Rusiborza, →Dominowa i →Szrapek. Większość zabudowań wsi
znajduje się na wys. pow. 100 m n.p.m. |
Michałów
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 6,5 km na płd. od Nowego
Miasta, ok. 200 mieszk. |
Mieczysławowo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 9,5 km na wsch.
od Dominowa. Droga lokalna do drogi wojewódzkiej nr 432, tuż przy płn-wsch
granicy powiatu, ok. 40 mieszk. Część zabudowań wsi ulokowana na lokalnym
wyniesieniu 100 m n.p.m. |
Miłosławka
|
Rzeka, lewy dopływ →Warty,
dł. ok. 32 km. Źródła koło wsi Krzywa Góra, na płn-wsch. od Miłosławia,
ujście pomiędzy wsiami →Czarnotki i →Kępa Wlk, w pobliżu
→Okrągłej Góry. |
Młodzikowice
|
Osada w gm. →Krzykosy,
tuż przy zach. granicy gminy, ok. 1 km na zach. od →Młodzikowa. |
Młodzikowo
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 7 km na zach. od
Krzykos, ok 100 mieszk, Lokalna droga z →Solca do →Zaniemyśla,
tuż przy →Warcie stanowiącej na tym odcinku płd. granicę powiatu. |
Młodzikówko
|
Osada w gm. →Krzykosy,
ok 2 km na płn. od →Młodzikowa, ok 50 mieszk., przy lokalnej drodze z
Młodzikowa do →Mądrych |
|
Śródleśny przysiółek w
gm. Krzykosy, ok 3 km na płn. od →Młodzikowa, przy lokalnej drodze z
Młodzikowa do →Mądrych, tuż przy płn. granicy gminy. W sąsiedztwie
osada →Ludwikowo. Na płn. od przysiółka rzeczka →Miłosławka. |
Murzynowiec Leśny
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 3,8 km na płn. od
Krzykos, na płn. skraju dużego kompleksu leśnego z →Górą Bismark, ok 70
mieszk, lokalna droga z Krzykos do →Murzynowa Leśnego. |
Murzynowo Kościelne
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 8 km na płd-wsch.
od Dominowa, tuz przy wsch. granicy powiatu. Drogi loklane do
→Połażejewa, →Zberek i Miłosławia, ok. 230 mieszk. Ok. 0,2 km na
płd. od wsi rzeka →Wielka. Parterowy dwór z wysuniętą altaną, zbudowany
ok. 1880 roku dla Gozdowskich. Kościół zrębowy z murowanym przedłużeniem nawy
pw. św. Jana Chrzciciela z lat 1739-42. |
Murzynowo Leśne
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 8 km na
płn-wsch. od Zaniemyśla, tuż przy wsch. granicy gminy, ok. 60 mieszk, lokalna
droga z →Nadziejewa do →Solca, neogotycki kościół pw. św. Jadwigi
Śląskiej z lat 1896-97, cmentarz przykościelny. Ok. 200m na płd. od Kościoła
przepust na →Maskawie. |
|
Przysiółek w gm.
→Krzykosy, ok. 1 km na zach. od wsi →Murzynowo Leśne, wzdłuż
lokalnej drogi do →Nadziejewa. W pobliżu leśniczówka →Brzozowiec |
Murzynówko
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 5 km na płn. od
Krzykos, ok. 200 mieszk, w pobliżu droga krajowa nr 11/15, lokalna droga do
→Pięczkowa, ok. 0,2 km na płn. od Murzynówka rz. →Miłosławka. |
|
Leśniczówka w gm.
→Krzykosy, na płn skraju dużego kompleksu leśnego z →Górą
Bismark, ok. 0,1 km od zabudowań wsi Murzynówko |
|
|
N
|
|
Nadziejewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5,5 km na płd. od Środy,
ok. 200 mieszk, Droga powiatowa do Krzykos. Ok. 0,2 km na płd. od
wsi rz. →Maskawa. Na nasypie linia kolejowa Kluczbork - Poznań i most nad drogą lokalną do Mądrych. |
Nietrzanowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 6 km na płd-wsch. od Środy,
ok. 40 mieszk, lokalna droga z →Brodowa do →Szlachcina, Barokowy
kościół pw. Wszystkich Świętych z lat 1664-66, przebudowany w latach 1900-01. Na przykościelnym cmentarzu
grób założyciela Kółek Rolniczych Juliana Kraziewicza. Ok. 0,2 km na płn. od
wsi rz. →Maskawa. |
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok 2 km na płd. od wsi →Nietrzanowo, przy drodze krajowej nr 11,
na płd. skraju kompleksu leśnego, tuż przy płd. granicy gminy. |
Niezamyśl
|
dawniej płd. część Zaniemyśla,
funkcjonująca jako wieś. |
Nowa Lutynia
|
→Lutynia, osada. |
Nowe Miasto
|
Nazwa uroczyska występującego na
wsch. od →Nowego Miasta, niewielkie kompleksy leśne z przewagą
drzewostanów sosnowych, →Papiernia, leśniczówka |
Nowe Miasto n. Wartą
|
Duża wieś gm., 1500 mieszk.
na lewym brzegu Warty, przy drodze krajowej 11/15. Lokalne drogi do Komorza
Nowomiejskiego i Wolicy Koziej. Pierwsza wzmianka w 1283r, miasto lokowane,
lokalny targ, siedziba Doliwów, jednego z najmożniejszych rodów średniowiecznej
Wielkopolski. Prawa miejskie utraciło w 1934r. Gotycki kościół w
pw. św Trójcy z XV w. Ok. 0,4 km na płn. od rynku grodzisko stożkowate zwane →Kopcem. |
Nowojewo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 5,8 km na
płn-zach. od Dominowa, ok. 90 mieszk, droga lokalna do Gułtów. Wieś położona
na wys. pow. 100 m n.p.m. |
|
|
O
|
|
Okrągła Góra
|
Niewielkie wzniesienie w gm.
→Zaniemyśl, 69,6 m n.p.m, ok. 4,7 km na płd-wsch. od Zaniemyśla, przy
wsch. granicy gminy. Od płn. rz. →Miłosławka |
Olszewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 2 km na wsch. od Środy,
droga powiatowa do →Miłosławia. Do 1979 roku przez wieś przechodziła
linia kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok budowy: 1902) ze stacją Olszewo Wąskotorowe |
Ołaczewo
|
Niewielka osada w gm. Środa
Wlkp, ok. 9,3 km na płn-wsch. od Środy Wlkp, ok. 5 mieszkańców. Na zach. od
wsi rz. →Bardzianka. |
Orzeszkowo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 2 km na wsch. od
Dominowa, ok. 160 mieszk. Drogi lokalne do →Rusiborza, →Giecza,
→Targowej Górki i Dominowa. Wieś położona na wys. pow. 100 m n.p.m. |
Osłodziny
|
Osada składająca się z kilku
gospodarstw (4?) ok. 9 km na płd. od →Nowego Miasta przy lokalnej
drodze z →Szypłowa, w pobliżu linia kolejowa Mieszków - Czempiń
(nieczynna) biegnąca fragmentami na terenie powiatu, osada położona pow. 100
m.n.p.m. (wpływ Wału Żerkowskiego), lokalne wzniesienie 105 m n.p.m. |
Ostrowo
|
→Ostrów. |
Ostrów
|
Nieistniejąca już dziś osada,
lokalizowana w dokumentach pomiędzy XVI i XIXw po wsch. stronie linii
kolejowej Jarocin - Gniezno, w sąsiedztwie obecnego mostu kolejowego na
→Warcie, ok 2 km od wsi →Dębno. |
Otmarowo
|
Nieistniejąca dziś wieś nad Maskawą w pobliżu →Mącznik w →gm. Środa |
Otusz
|
Nieistniejąca dziś wieś w pobliżu →Zaniemyśla |
Oz Mieszkowski
|
Pagórkowata, piaszczysta
formacja polodowcowa występująca w zach. parti Wału Żerkowskiego (najwyższe
wzniesienie Łysa Góra - 161 m n.p.m., w rejonie Żerkowa) o rozciągłości
równoleżnikowej 11 km, pomiędzy wsiami Panienka i Chrzan (obydwie
miejscowości pow. jarociński). Kulminacja ozu występuje na wsch. od wsi
→Wolica Pusta po stronie powiatu jarocińskiego - 116 m n.p.m. |
|
|
P
|
|
Papiernia
|
Nazwa leśniczówki w
→uroczysku Nowe Miasto, ok 0,2 km na płn. od drogi lokalnej z
→Klęki do Żerkowa. Nazwa pochodzi od
istniejacego dawniej w tym miejscu młyna papierniczego. |
Pętkowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 1 km na płd. od Środy Wlkp,
lokalna droga ze →Słupi Wlk, ok. 190 mieszk. |
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok. 0,8 km na zach. od wsi
→Pętkowo. |
Piaski
|
niewielka osada w gm.
→Nowe Miasto, przy dawnej przeprawie przez Wartę, ok. 0,2 km na
płn-zach. od Nowego Miasta. |
Pieńkowice
|
Nieistniejąca dziś wieś w pobliżu →Bieganowa, w →gm. Środa |
Pierzchnica
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5,3 km na wsch. od Środy,
droga lokalna do Winej Góry Pierzchna,
ok. 20 mieszk. Przez wieś płynie →Wielka. |
Pierzchno
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 4,2 km na wsch. od Środy,
droga powiatowa do Miłosławia, ok. 60 mieszk, droga lokalna do →Winnej
Góry. Gruntownie odnowiony, piętrowy pałac nawiązujący do architektury francuskiej.
Zbudowany w II poł XVIII wieku (skrzydło nie przetrwało do naszych czasów).
Piętrowe skrzydło dobudowano w latach 1870-80. Następnie w latach 1900-10
dobudowano reprezentacyjne, piętrowe skrzydło wschodnie. |
Pięczkowo
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 5,5 km na wsch.
od Krzykos, ok 1,3 tys mieszk, tuż przy wsch. granicy powiatu, cmentarz, w
odległości ok 2 km na wsch. stacji Orzechowo (pow. wrzesiński) na lini
kolejowej Jarocin - Gniezno. Lokalna droga z →Solca do Orzechowa. |
|
Przysiółek w gm.
→Krzykosy, ok 0,2 km na wsch. od zwartej zabudowy wsi →Pięczkowo,
wzdłuż lokalnej drogi z →Solca do Orzechowa (pow. wrzesiński). |
Pigłowice
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 7 km na
płn-wsch. od Zaniemyśla, tuż przy płn. granicy gminy, lokalna droga z
→Płaczek, ok. 200 mieszk. Piersza wzmianka z 1391r dwór na planie
litery „L” z częścią piętrową oraz wkomponowaną w skrzydła zabudowaną
werandą. Zbudowany w 1890 roku dla Sokolnickich. Do 1973 na płd. od wsi
przechodziła linia boczna kolei wąskotorowej Środa - Zaniemyśl z Annopola do
Czarnotek (rok budowy 1925) ze stacją Pigłowice. |
Płaczki
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 6 km na płn. od
Zaniemyśla, tuż przy płn. granicy gminy, droga lokalna ze →Śniecisk do
→Pigłowic, ok. 70 mieszk., stacja kolei wąskotorowej linii Środa Wlkp -
Zaniemyśl (rok budowy 1910), dwór dwuczłonowy. Piersza wzmianka z 1390r. Dwór
parterowy z około 1 poł. XIX wieku, i piętrowy z cechami renesansu
północnego, dobudowany na pocz. XX wieku. Pierwotny dwór wzniesiony dla
Korytowskich. Piętrowa dobudówka powstała dla właścicieli niemieckich. |
Płaczkowo
|
Osada w gm. →Krzykosy,
tuż przy płn. granicy gminy, ok. 6 km na płn-wsch. od Krzykos, lokalna droga
z Murzynowa Leśnego. |
Pławce
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 8,5 km na płn. od Środy
Wlkp, tuż przy płn. granicy gminy, droga powiatowa ze Środy do Kostrzyna, ok.
420 mieszk, do 1979 roku istniała tutaj
linia kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok budowy 1902) ze stacją
Pławce oraz bocznice do Staniszewa i folwarku Pławce. Dwór parterowy z
poddaszem i piętrowym ryzalitem w partii centralnej. Zbudowany dla osadników
niemieckich. Kaplica. |
Podgaj
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5,5 km na płn. od Środy, ok.
20 mieszk. Droga powiatowa do Kostrzyna. |
Podgaj leśniczówka
|
Nazwa lesniczówki w gm. →Środa
Wlkp, ok. 6 km na płn. od Środy, ok. 2 km na wsch. od →Bieganowa, w kompleksie
leśnym. |
Podlesie
|
Nieistniejąca dziś wieś w okolicach Brodowa w gm. Środa |
Pojezierze Leszczyńskie
|
Nazwa jednostki podziału
fizycznogeograficznego terenu, makroregionu o numerze indeksowym 315.8,
jednego z sześciu makroregionów na terytorium Polski wchodzących w skład
podprowincji Pojezierza Południowobałtyckie. Na terenie
makroregionu leży południowa część powiatu średzkiego (płd. część gm.
→Nowe Miasto). |
Pojezierze Wielkopolskie
|
Nazwa jednostki podziału
fizycznogeograficznego terenu, makroregionu o numerze indeksowym 315.5,
jednego z sześciu makroregionów na terytorium Polski wchodzących w skład
podprowincji "Pojezierza Południowobałtyckie". Na terenie
makroregionu leży północna część powiatu średzkiego (gm. →Środa Wlkp,
miasto Środa Wlkp, gm. →Dominowo, pł. część gm. →Krzykosy i gm.
→Zaniemyśl). |
Podlesie
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na
płd-zach. od Zaniemyśla, tuż przy płd-zach. granicy powiatu, droga boczna od
wojewódzkiej nr 432, ok. 90 mieszk. |
Polwica
|
Wieś w gm
→Zaniemyśl, ok. 2,7 km na płn.
od Zaniemyśla, zabudowa zwarta, lokalne drogi do Zaniemyśla, →Winnej i
→Śniecisk, ok. 230 mieszk. Pierwsza wzmianka z 1230r, stacja kolei
wąskotorowej linii Środa Wlkp - Zaniemyśl (rok budowy: 1910).. Niewielki parterowy dwór z piętrem
w części centralnej, z pocz. XIX w., eklektyczną dobudówką z końca XIX wieku.
Zbudowany prawdopodobnie dla Niegolewskich. W Polwicy urodził się poeta R.
Berwiński. |
Połażejewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 7 km na płn-wsch. od Środy
Wlkp, tuż przy płn. granicy gminy, droga wojewódzka nr 432, ok. 200 mieszk.
Piętrowy, eklektyczny dwór, z dużym wspartym na kolumnach tarasem. Zbudowany
dla Kosińskich ok. poł XIX wieku. Do 1979 roku istniała tutaj linia kolei
wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok budowy: 1902) ze stacją Połażejewo. Tuż
za wsią od lini głównej odchodziła linia boczna do Mystek. |
Połokórno
|
Nieistniejąca dziś wieś w okolicy Zaniemyśla, |
Poświątne
|
→ Poświętne. |
Poświątno
|
→ Poświętne. |
Poświętne
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 2 km na płn-wsch.
od Dominowa, ok. 60 mieszk. Droga lokalna do →Giecza
i→Orzeszkowa. Wieś położona na wys. pow. 100 m n.p.m, w odległości ok.
1 km na płn-wsch. góra →Górzno, ok. 0,6 km na płn. autostrada A-2. |
Potachy
|
Osada w gm. →Zaniemyśl,
w sąsiedztwie wału przeciwpowodziowego Warty, ok. 7 km na płd-wsch. od
Zaniemyśla, lokalna droga z →Kępy Wlk. |
Pradolina Warciańsko-Odrzańska
|
Nazwa jednostki podziału
fizycznogeograficznego terenu, makroregionu o numerze indeksowym 315.6,
jednego z sześciu makroregionów na terytorium Polski wchodzących w skład
podprowincji "Pojezierza Południowobałtyckie". Na terenie
makroregionu leży środkowa część powiatu średzkiego, w przebiegu →Warty
(pł. część gm. →Nowe Miasto oraz płd. cześci gm. →Krzykosy i gm.
→Zaniemyśl). |
Przykuty
|
Dawna nazwa wsi →Janowo |
Przymiarki
|
Osada w gm. →Krzykosy,
ok 1,6 km na płn. od Solca, przy lokalnej drodze do Sulęcinka, w pobliżu
linia kolejowa Kluczbork - Poznań. |
Przymus
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, ok. 2 km na płd-zach. od →Słupi Wlk, tuż przy płd. granicy gminy,
lokalna droga ze Słupi Wlk. do →Zaniemyśla. |
Pustułka
|
Osada w gm. Środa Wlkp, ok. 8
km na wsch. od Środy, droga powiatowa do Miłosławia, drogi lokalne do Brzezia
i Czarnego Piątkowa. |
|
|
R
|
|
Raczyńskie Jezioro
|
Jedno z większych wśród 9 jezior
w →Rynnie jezior Kórnicko-Zaniemyskich, w gm. →Zaniemyśl. Pow.105 ha,
gł. 5,8m. W północnej części jeziora →Wyspa Edwarda. Z jeziora wypływa
rz. →Kamionka, która wpływa kolejno do pozostałych jezior →Rynny
Jezior Kórnicko-Zaniemyskich |
Radliniec
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 6 km na płd-wsch. od
Nowego Miasta, tuż przy płd-wsch. granicy powiatu, ok 100 mieszk., cmentarz
poewangelicki, lokalna drogi z →Klęki do Radlina i z Mieszkowa do
→Dębna, wieś położona pow. 100 m.n.p.m. (wpływ Wału Żerkowskiego),
lokalne wzniesienia 102 m n.p.m |
Ramutki
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, ok. 6 km na płd. od Środy, tuż
przy płd. granicy powiatu, lokalna droga do →Marianowa Brodowskiego i
→Nadziejewa. Ok. 0,2 km na płd. od osady rz. →Maskawa. |
Rogusko
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 3 km na płn-zach.
od Nowego Miasta, ok 80 mieszk., droga krajowa nr 11/15, most drogowy na
→Warcie. Pierwsza wzmianka z 1357r. Dwór z poł. XIXw z dachem
naczółkowym. |
Romanowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5 km na płn. od Środy, ok.
100 mieszk. Droga boczna od drogi powiatowej do Kostrzyna. |
Rów Topolski
|
Niewielki ciek wodny, na
płn-zach. od Środy Wlkp spełniający w średniowieczu zasadniczą rolę w
systemie fosowym miasta, źródła w okolicach ulic Dolnej i Jażdżewskiego. Pod
Jarosławcem niewielki zalew retencyjny. Ujście do Strugi Średzkiej na
wysokości Koszut. Ciek zanikający. |
Równina Wrzesińska
|
Nazwa jednostki podziału
fizycznogeograficznego terenu, mezoregionu o numerze indeksowym 315.56,
jednego z mezoregionów wchodzących w
skład makroregionu →Pojezierze Wielkopolskie. Na terenie mezoregionu
leży północna część powiatu średzkiego. |
Rumiejki
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 7 km na płn-wsch. od Środy
Wlkp, tuż przy płn-zach. granicy powiatu, lokalna droga ze →Szlachcina
do →Tadeuszewa, ok. 80 mieszk. Do 1979 roku na zach. od wsi biegła linia
kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok budowy: 1902) ze stacją Rumiejki. |
|
Nazwa niewielkiego uroczyska
leśnego, w gm. Środa Wlkp, ok. 0,4 km na płn. od wsi →Rumiejki |
Rusiborek
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 3,8 km na
płd-wsch. od Dominowa, lokalne drogi do →Rusiborza, →Zberek i
→Połażejewa, ok. 80 mieszk, tuż przy płd. granicy gminy. |
|
Przysiółek w gm.
→Dominowo, ok. 3,8 km na
płd-wsch. wsi Rusiborek, droga boczna od drogi wojewódzkiej nr 432. |
Rusibórz
|
Wieś w gm
→Dominowo, ok. 3 km na płd-wsch.
od Dominowa, ok. 190 mieszk. Drogi lokalne do →Ulejna,
→Połażejewa, →Giecza i →Zberek. Piętrowy, kryty łamanym
dachem dwór – willa z pocz. XX wieku. Do 1973 roku na płd. od wsi istniała
linia boczna kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole z Połażejewa do Mystek
(rok budowy: 1910) ze stacją Rusibórz i bocznicą do folwarku. Parterowy o
cechach klasycystycznych, zbudowany dla Plucińskich na pocz. XX wieku
(prawdopodobnie przebudowa starego założenia). |
Ruszkowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3,6 km na płn-wsch. od Środy
Wlkp, rozproszona zabudowa wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 432, ok. 100 mieszk. |
Rynna jezior
kórnicko-zaniemyskich
|
Twór polodowcowy, w dolinie
przebieg rz. →Głuszynka. W rynnie 9 jezior: Raczyńskie (pow. 102ha,
gł. 5,8m), Łękno (26ha, gł. 5,0m), Mł. Jeziory (44ha, gł. 16,3m), Wlk.
Jeziory (66ha, gł. 5,4m), Bnińskie (250ha, gł. 8,5m), Kórnickie (82ha, gł.
6,0m), Skrzynki (92ha, gł. 6,5m), Skrzynki Mł. (17ha, gł. 8,0,), Borówieckie
(ok. 13ha gł. 0,6m). |
|
|
S
|
|
Sabaszczewo
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 7 km na płd-wsch.
od Dominowa, tuż przy wsch. granicy powiatu. Lokalne drogi do
→Murzynowa Kościelnego, →Chociczy (2) i →Połażejewa, ok. 70
mieszk. Ok. 0,8 km na płd-wsch od wsi rzeka→Wielka. |
Skłoków
|
Nieistniejąca już dziś osada o
charakterze służebnym, lokalizowana przy przeprawie przez Maskawę, ok
0,2-0,3km na płd. od grodu w Gieczu. →Grodziszczko. |
Skoraczew
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, 10 km na płd-wsch. od Nowego
Miasta, tuż przy płd-zach granicy powiatu, ok 150 mieszk., w pobliżu linia
kolejowa Mieszków - Czempiń (nieczynna) biegnąca fragmentami na terenie powiatu,
przez wieś przechodzi lokalna droga z →Kruczyna do Panienki (powiat
jarociński) i Chwałkowa Kościelnego (powiat śremski). Ostatnie gospodarstwo
przy drodze do Panienki (przy skrzyżowaniu z drogą Panienka - Chwałkowo
Kościelne) jest najdalej na południe położonym zabudowaniem powiatu, Nazwa
wsi od nazwiska Skoracz. Pierwsza wzmianka z 1397r. Parterowy dwór z końca
XIXw i dobudowany do niego w latach 30-tych XXw eklektyczny pałac z dachem
naczółkowym, zabudowania pofolwarczne z 2 poł. XIXw, wieś położona pow. 100 m
n.p.m. (wpływ Wału Żerkowskiego), przy drodze do Chwałkowa Kościelnego
(powiat śremski) wiatrak. |
Słupia Mała
|
Nieistniejąca dziś wieś w pobliżu →Słupi Wielkiej w →gm. Środa. Obecnie na jej terenie znajduje się COBORiU. |
Słupia Wielka
|
Duża wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3 km na płd-zach. od Środy
Wlkp, lokalna droga z →Koszut do →Zaniemyśla i →Pętkowa,
ok. 660 mieszk., stacja kolei wąskotorowej linii Środa Wlkp - Zaniemyśl (rok
budowy: 1910), dwór piętrowy, z dwoma bocznymi ryzalitami w elewacji
frontowej. Zbudowany ok. 1880r. Pomiędzy ryzalitami ganek z kolumnami
dźwigającymi taras, siedziba Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin
Uprawnych. Na terenie ośrodka istniała do końca XVIIIw wieś Słupia Mała |
Solec
|
Duża wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 3 km na zach. od
Krzykos, ok 600 mieszk, neoromański kościół pw. św. Katarzyny z lat 1906-08,
cmentarz z kaplicą, stacja kolejowa na linii Kluczbork - Poznań, na płd. od
wsi 10 przęsłowy kolejowy most kratownicowy nad →Wartą. Lokalna droga z
Orzechowa do →Zaniemyśla i →Środy Wlkp |
Spora
|
Dawna nazwa →Strugi Średzkiej |
Staniszewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 8,5 km na płn. od Środy
Wlkp, ok. 1 km na zach. od drogi powiatowej ze Środy do Kostrzyna, tuż przy
zach. granicy gminy, drogi lokalne do Markowic i →Pławiec, ok. 20 mieszk, do
1979 roku na płd. od wsi istniała linia kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole
(rok budowy 1902) ze stacją Staniszewo oraz bocznica do Pławiec. |
Starkówiec Piątkowski
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 9 km na wsch. od Środy, ok.
160 mieszk, lokalne drogi do →Miłosławia, →Szlachcina i
→Czarnego Piątkowa, cmentarz poewangelicki. |
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok 2 km na płd. od wsi →Starkówiec Piątkowski, na płd. od drogi
krajowej nr 15, tuż przy wsch. granicy powiatu. |
Stramnice
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 8 km na płd od
→Nowego Miasta, tuż przy płd. granicy powiatu, ok. 160 mieszk., w
pobliżu linia kolejowa Kluczbork - Poznań oraz linia kolejowa Mieszków -
Czempiń (nieczynna) biegnąca fragmentami na terenie powiatu, lokalna droga
→Szypłów - →Wolica Pusta. Wieś położona pow. 100 m n.p.m. (wpływ
Wału Żerkowskiego), lokalne wzniesienie 105 m n.p.m przy drodze do przysiółka
Stramnice. |
|
Przysiółek w gm. →Nowe Miasto, składający się z
kilku gospodarstw ok. 0,5-1 km na płd. od wsi →Stramnice przy lokalnej
drodze ze wsi Stramnice do Osieku (pow. jarociński), położony pow. 100
m.n.p.m. (wpływ Wału Żerkowskiego), lokalne wzniesienia 105 m n.p.m, w
pobliżu linia kolejowa Mieszków - Czempiń (nieczynna) biegnąca fragmentami na
terenie powiatu. |
Struga Średzka
|
Rzeka, dł. ok. 18 km, źródła w
okolicy Tulec, ujście na płd-wsch od →Środy Wlkp. Ok. 3 km przed ujściem wokół jej biegu i kilku
zbiorników wodnych Obszar Chronionego Krajobrazu →Bagna Średzkie. Dawna nazwa: Spora |
Strzeżki
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 4,2 km na płn. od Środy, tuż
przy płd. granicy gminy, ok. 0,3 km na zach. od drogi wojewódzkiej nr 432. Do
1973 przez wieś przechodziła linia boczna kolei wąskotorowej Środa - Zaniemyśl
z Annopola do Czarnotek (rok budowy 1925) ze stacją Strzeżki. Neoklasycystyczny dwór z poł XIX w. Zbudowany dla Stablewskich. |
Sulęcin
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 4,2 km na zach.
od Krzykos, ok 480 mieszk, tuż przy Warcie stanowiącej na tym odcinku płd.
granicę powiatu, lokalna droga z →Solca do →Środy Wlkp i
→Zaniemyśla, w pobliżu linia kolejowa Kluczbork - Poznań. |
|
Przysiółek w gm.
→Krzykosy, ok. 1,8 km na płn. od wsi →Sulęcin, przy lokalnej
drodze do →Środy Wlkp. |
Sulęcinek
|
Duża wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 5 km na płn-zach.
od Krzykos, ok 1,3 tys. mieszk., lokalne drogi do →Solca,
→Murzynowa Leśnego, →Zaniemyśla i →Środy, stacja kolejowa
na linii Kluczbork - Poznań, zabudowa rozproszona wzdłuż kilku dróg o
charakterze lokalnym |
|
Przysiółek w gm.
→Krzykosy, ok. 1 km na płn-wsch. od wsi →Sulęcinek, w pobliżu
lokalnej drogi do →Murzynowa Leśnego. Na płn. od przysiółka rzeczka
→Miłosławka |
|
Przysiółek w gm.
→Krzykosy, ok. 1 km na wsch. od wsi →Sulęcinek, wzdłuż lokalnej
drogi do →Murzynowca Leśnego. |
|
Przysiółek w gm.
→Krzykosy, ok. 1 km na płd. od wsi →Sulęcinek, przy lokalnej
drodze do →Solca. |
Szczytowice
|
Nieistniejąca dziś wieś w →gm. Środa w okolicy →Zdziechowic |
Szlachcin
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 6 km na wsch. od Środy,
droga powiatowa do Miłosławia, ok. 390 mieszk, drogi lokalne do
→Brodowa, →Chociczy (2), Rumiejek i →Połażejewa. Dwór
eklektyczny z formami renesansowymi i klasycystycznymi z pocz. XIX wieku
(gruntownie przebudowany w 1899 roku), zbudowany pierwotnie dla
Szczanieckich, przebudowany dla Stablewskich. Kamienny most drogowy na
→Bardziance – zabytek techniki drogowej. Do 1979 roku na zach. od wsi
istniała linia kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole ze stacją Szlachcin. |
Szlachcin Huby
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, ok. 1 km na płn-wsch. od →Szlachcina, lokalna droga z
→Pierzchna do →Winnej Góry. Ok. 0,8km na płd. od osady
→Maskawa. |
Szrapki
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 1,8 km na płd. od
Dominowa. Zabudowa wzdłuż lokalnej drogi do Dominowa. |
Szypłów
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 8 km na płd. od Nowego
Miasta, tuż przy płd. granicy powiatu, ok. 250 mieszk., w pobliżu linia
kolejowa Kluczbork - Poznań oraz linia kolejowa Mieszków - Czempiń
(nieczynna) biegnąca fragmentami na terenie powiatu, Wieś znana od 1397r.
Pałac z końca XVIIIw, przebudowany w poł. XIXw i ponownie w końcu stulecia.
lokalna droga →Chwalęcin - Mieszków, wieś położona pow. 100 m.n.p.m.
(wpływ Wału Żerkowskiego), lokalne wzniesienia 105 m n.p.m. |
|
Przysiółek w gm. →Nowe Miasto, składający się z
kilku gospodarstw, ok. 0,5-1 km na płd. od wsi →Szypłów przy lokalnej
drodze do Mieszkowa, położony pow. 100 m.n.p.m. (wpływ Wału Żerkowskiego),
lokalne wzniesienia 105 m n.p.m, w pobliżu linia kolejowa Mieszków - Czempiń
(nieczynna) biegnąca fragmentami na terenie powiatu. |
Szywra
|
→Miłosławka. |
|
|
Ś
|
|
Ściganka
|
Nazwa niewielkiego uroczyska
leśnego, w gm. →Środa Wlkp, ok. 1,4 km na płd. od →Chociczy. |
Śnieciska
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 6 km na płn. od
Zaniemyśla, droga lokalna z Zaniemyśla do →Słupi Wlk., Pierwsza
wzmianka z 1257r, dawna właśność biskupów gnieźnieńskich, ok. 450 mieszk.,
stacja i most żelbetowy na linii kolei wąskotorowej Środa Wlkp - Zaniemyśl
(rok budowy 1910), drewniany, zrębowy kościół pw. św. Marcina. |
Świączyń
|
Nazwa uroczyska w gm. →Nowe Miasto kompleksu
leśnego występującego na południe od wsi Świączyń (pow. Śrem, gm. Książ Wlkp). |
Świętomierz
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok 9 km na płd-zach. od Nowego Miasta, ok. 80 mieszk., luźna zabudowa wzdłuż drogi
wojewódzkiej nr 436. |
|
|
T
|
|
Tadeuszewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5 km na płn-wsch. od Środy
Wlkp, rozproszona zabudowa wzdłuż drogi wojewódzkiej nr 432, ok. 80 mieszk. |
Teresa
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 4 km na płd. od Nowego
Miasta, ok 270 mieszk., w pobliżu linia kolejowa Kluczbork - Poznań, lokalna
droga z →Klęki do →Szypłowa. Dawny folwark założony przez Hermanna
Kennemanna z →Klęki, współtwórcy HAKATY. Pierwotna nazwa Theresia. |
Tokarów
|
Osada w gm. →Nowe
Miasto, 8,3 km na płd. od Nowego Miasta, przy lokalnej drodze z
→Chromca do Mieszkowa. |
Topola
|
wieś w →gm. Środa, ok 2,5 km na płn-zach od granic miasta, dawna posiadłość kościelna. Dawna nazwa wsi: →Komorniki |
Trzebisławki
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 7 km na zach. od Środy, ok.
180 mieszk, tuż przy zach. granicy powiatu, drogi lokalne do Kromolic
i →Koszut. |
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok 2 km na płn-wsch. od wsi →Trzebisławki, przy lokalnej drodze z
→Koszut do Kromolic. |
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok 1,8 km na wsch. od wsi →Trzebisławki, przy drodze lokalnej do
→Brzezin. |
|
Przysiółek w gm. →Środa
Wlkp, ok 3,8 km na płn-wsch. od wsi →Trzebisławki, przy linii kolejowej
Kluczbork-Poznań. |
Turek
|
Nazwa łąki w gm. →Środa
Wlkp, ok. 1 km na płd-zach. od Bieganowa, tuż przy zach. granicy powiatu. |
|
|
U
|
|
Ulejno
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 5,4 km na płn-wsch. od Środy
Wlkp, drogi lokalne z →Mącznik, →Tadeuszewa i →Połażejewa ,
ok. 90 mieszk. Dawna nazwa →Wielichowo. Dwór piętrowy z mansardowym dachem i wyniesionym balkonowym
tarasem w poziomie piętra wsparty czterema prostymi kolumnami, zbudowany na
przełomie XIX i XX wieku dla niemieckiej rodziny Sarrazinów. Do 1979 roku na
płd. od wsi istniała linia kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok budowy:
1902) ze stacją Ulejno. |
Urniszewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3 km na zach. od Środy, ok
0,4 km na płn. od drogi powiatowej do Swarzędza. |
|
Przysiółek w gm. →Środa Wlkp,
ok 3,2 km na płn-zach. od Środy, ok. 1 km na płn. od wsi →Urniszewo, lokalna
droga do →Zielniczek. |
Uroczysko św. Józefa
|
Uroczysko w gm. Zaniemyśl, ok
2 km na płd-zach. od wsi Jeziory Wielkie, w kompleksie leśnym Lasów
Kórnicko-zaniemyskich. |
Utrata
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 4,5 km na płd-zach. od
Nowego Miasta, przylegająca do →Chociczy, ok. 250 mieszk., droga
wojewódzka nr 436, stacja kolejowa Chocicza na linii
Kluczbork - Poznań |
|
Przysiółek w gm. →Nowe Miasto, składający się z
kilku gospodarstw ok. 1 km na płd-wsch. od wsi →Utrata, w pobliżu linia
kolejowa Kluczbork - Poznań. |
|
|
W
|
|
Wał Żerkowski
|
Nazwa jednostki podziału
fizycznogeograficznego terenu, mezoregionu o numerze indeksowym 315.64,
jednego z mezoregionów wchodzących w
skład makroregionu →Pojezierze Leszczyńskie. Na terenie mezoregionu
leży południowa część powiatu średzkiego. |
Warta
|
Rzeka, najdłuższy dopływ Odry,
dł. 808 km, pow. dorzecza 54529 km2. Źródła w Kromołowie (dzielnicy
Zawiercia, 384 m n.p.m.), ujście w Kostrzyniu (12 m n.p.m.). W rejonie
Czeszewa i ujścia →Lutyni skupisko lasów grądowo-łęgowych stanowiących
dawną pozostałość Puszczy Pyzdrskiej, jedno z najcenniejszych tego typu
stanowisk na kontynencie europejskim (→Żerkowsko-Czeszewski Park
Krajobrazowy). Na wys. wsi Kępa Mała ujście →Maskawy. Rzeka Warta
stanowi również granice gmin Nowe Miasto i →Krzykosy. |
Wielka
|
Rzeka, lewy dopływ Maskawy, dł.
ok 24 km, źródła w okolicach Wrześni, ujście ok. 0,8 km na płd. od
→Pierzchna. Zwana także →Bardzianką lub →Wielkim Rowem, W →Szlachcinie most kamienny
na drodze powiatowej do Miłosławia; zabytek techniki drogowej. |
Wielki Bór
|
Nazwa uroczyska, kompleksu
leśnego występującego ok. 2-3 km na płn. od wsi →Radliniec, wzdłuż
drogi do →Klęki. W drzewostanie przeważa sosna i daglezja. |
Wielki Rów
|
→Wielka |
Wielichowo
|
→Ulejno |
Wiktorowo
|
niewielka osada w gm.
→Krzykosy, ok 0,2 km na wsch. od wsi →Witowo, wzdłuż lokalnej
drogi z →Solca do Orzechowa (pow. wrzesiński). |
Winna
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 5 km na
płn-zach. od Zaniemyśla, droga lokalna Śnieciska - Kórnik, ok. 60 mieszk., w
centrum wsi lokalne wzniesienie 89 m n.p.m. |
Winna Góra
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 10 km na wsch. od Środy, tuż
przy wsch. granicy powiatu, droga powiatowa do Miłosławia, ok. 390 mieszk,
drogi lokalne do →Chociczy (2) i Białego Piątkowa. Pałac w stylu polskim
z 1910 roku wzniesiony dla Henryka Mańkowskiego (wnuka J. H. Dąbrowskiego) na
miejscu klasycystycznego pałacu Czartoryskich – donacji (wraz z całym kluczem
majątków) Napoleona Bonaparte dla wodza legionów. W części centralnej
czterokolumnowy portyk wysunięty przed front. Dach łamany. Kościół barokowy
pw. św. Michała Archanioła z kaplicą grobową wodza legionów. |
Wiosna
|
Osada śródleśna w gm.
→Krzykosy, tuż przy płn. granicy powiatu, ok. 5,9 km na płn-wsch. od
Krzykos, lokalne drogi leśne. |
Witowo
|
Wieś w gm.
→Krzykosy, ok. 3,5 km na wsch.
od Krzykos, ok 460 mieszk,lokalna droga z →Solca do Orzechowa. Tuż pod
wsią swe źródła ma niewielka rzeczka →Baba uchodząca do →Warty
pod →Krzykosami. |
Włostowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 2 km na płd-wsch. od Środy,
droga krajowa nr 11, ok. 50 mieszk, Ok. 0,8 km na płn-wsch. od wsi
rz.→Maskawa. |
Wolica Kozia
|
Wieś w gm. Nowe Miasto, ok. 2 km na zach. od →Nowego Miasta,
przy lokalnej drodze do →Dębna, ok 200 mieszk. |
Wolica Nowa
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 3,5 km na wsch. od Nowego
Miasta, ok 200 mieszk., przy lokalnej drodze →Klęka - Żerków. Dawny
folwark założony przez Hermanna Kennemanna z →Klęki, współtwórcy HAKATY.
Pierwotna nazwa Waldhof. |
Wolica Pusta
|
Wieś w gm. →Nowe
Miasto, ok. 6 km na płd. od Nowego
Miasta, tuż przy płd. granicy powiatu, ok. 450 mieszk. droga krajowa nr
11/15. Pierwsza wzmianka w 1290r (Volycza). wieś położona pow. 100 m n.p.m.
(wpływ Wału Żerkowskiego), na płd od wsi pasmo wzniesień →Góry
Mieszkowskie. Pierwsza wzmianka w 1290r. Volycza. Części wsi znajduje się w
powiecie jarocińskim, cmentarz poewangelicki. |
Wygoda
|
Folwark, osada na prawym brzegu
Warty, w gm. →Nowe Miasto, na jej terasie zalewowej, ok 2,2 km od
Orzechowa, przy lokalnej drodze z →Pięczkowa do przeprawy w
→Dębnie. Dziś ruina. |
Wygranka
|
Śródleśna osada w gm.
→Krzykosy, ok 3,8 km na płn. od →Pięczkowa, przy lokalnej drodze
z →Pięczkowa do →Murzynówka, tuż przy zach. granicy powiatu, na płd.
skraju dużego kompleksu leśnego znajdującego się w powiecie wrzesińskim, w
gm. Miłosław. |
Wysławice
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 4,2 km na
płn-zach. od Dominowa, Droga lokalna do Gułtów. Wieś położona na wys. pow.
100 m n.p.m. Ok. 0,2 km na zach. od ostatnich zabudowań wsi punkt
wysokościowy 104 m n.p.m. |
Wyspa Edwarda
|
wyspa na Jeziorze Raczyńskim,
(wcześniejsza nazwa Grunt) w gm. →Zaniemyśl o pow. 3 ha. W latach
1815-1845 wyspa należała do Edwarda hr. Raczyńskiego, który zbudował tutaj
modrzewiowy dom w stylu szwajcarskim.
Na wyspie ok. 60 dębów (w tym 17 pomników przyrody), przeprawa promowa. |
Wyszakowo
|
Duża wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 5 km na
płn-wsch. od Zaniemyśla, ok. 60 mieszk. Pierwsza wzmianka w 1257r. Niewielki
dwór parterowy z piętrem w części centralnej, zbudowany w latach 60 XIX
stulecia dla Karczewskich oraz dobudowaną częścią piętrową dla właścicieli
niemieckich na przełomie wieków, spichrz z XIXw., obelisk ku czci Franciszka
Unruga, powstańca Wielkopolskiego, współorganizatora AK w Wielkopolsce. Droga
lokalna z →Brzostka. Do 1973 przez wieś przechodziła linia boczna kolei
wąskotorowej Środa - Zaniemyśl z →Annopola do →Czarnotek (rok budowy 1925) ze
stacją Wyszakowo. |
Wyszakowskie Huby
|
Osada w gm. →Zaniemyśl,
ok. 0,4 km na płn. od →Wyszakowa, lokalna droga do →Brzostkowa. |
Wzgórze Ludgardy
|
→ Górzno. |
|
|
Z
|
|
Zabłocie
|
Nieistniejąca dziś wieś nad →Strugą Średzką na płd. od →Marcelina w →gw. Środa |
Zagaj
|
Osada w gm. →Środa
Wlkp, tuż przy zach. granicy gminy, ok. 1 km na płn. od wsi →Pławce |
Zaniemyśl
|
Duża wieś gm. w pow.
→średzkim, ok. 12 na płd od →Środy Wlkp, 2,3 tys. mieszk,
pomiędzy Jeziorami →Raczyńskim i →Łękno, jako miasto lokowane
istniało w latach 1742-1934, neogotycki kościół pw. św. Wawrzyńca z lat
1840-42. Przy kościele nagrobek
Edwarda hr. Raczyńskiego, neoromański, poewangelicki kościół pw.
Niepokalanego Serca NMP, →Wyspa Edwarda na Jeziorze Raczyńskim z domem
w stylu szwajcarskim, dawna posiadłość Edwarda hr. Raczyńskiego, stacja
końcowa linii wąskotorowej Środa-Zaniemyśl (rok budowy 1910). Południowa
część wsi nosiła dawniej nazwę →Niezamyśl. Wieś o charakterze
letniskowym. Droga wojewódzka nr 432, droga lokalna z Kórnika do
→Sulęcinka. |
Zberki
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 6 km na płd-wsch.
od Dominowa, przy drodze wojewódzkiej nr 432, ok. 230 mieszk. Do 1973 roku
istniała tutaj linia boczna kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole z
→Połażejewa do →Mystek (rok budowy: 1910) ze stacją Zberki. parterowy, z końca
XIX wieku, rozbudowany w 1910 roku do piętra, kryty dachem mansardowym.
Zbudowany dla niemieckiej rodziny Scherów. |
Zberki Huby
|
Wieś w gm.
→Dominowo, ok. 8 km na wsch. od
Dominowa i ok. 1,8 km na wsch. od wsi →Zberki. Drogi lokalne do
→Murzynowa Kościelnego i drogi wojewódzkiej nr 432. |
Zbójecka Góra
|
grodzisko pierścieniowate w gm. →Krzykosy, ok 0,2 km na płd. od leśniczówki →Brzozowiec |
Zdziechowice
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 8,5 km na płn. od Środy
Wlkp, ok. 1 km na wsch. od drogi powiatowej ze Środy do Kostrzyna, tuż przy
płn. granicy gminy, drogi lokalne do →Chłapowa i →Bagrowa, ok. 150 mieszk, do
1979 roku na płd. od wsi istniała linia kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole
(rok budowy 1902) ze stacją Zdziechowice. |
Zielniczki
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3,6 km na płn. od Środy
Wlkp, droga lokalna z →Zielnik. |
Zielniki
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 3,6 km na płn. od Środy
Wlkp, droga ze Środy do Kostrzyna ok. 140 mieszk. |
Złodziejewo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 9 km na wsch. od Środy, przy
drodze krajowej nr 15, tuż przy wsch. granicy powiatu. |
Zmysłowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 7 km na płn-zach. od Środy,
tuż przy płn-zach. granicy powiatu, ok. 20 mieszk, lokalna droga z Bieganowa
do Markowic. |
Zofiówka
|
Nazwa uroczyska w kompleksie Lasów Kórnicko - Zaniemyskich, ok. 2,5 km na płd-wsch. od
→Zaniemyśla, tuż przy płd-zach. granicy powiatu. |
Zwola
|
Wieś w gm.
→Zaniemyśl, ok. 1 km na płd. od
Zaniemyśla, po płd. stronie →Jeziora Raczyńskiego, ok. 140 mieszk,
lokalne drogi do →Dąbrowy i →Majdan. |
|
Przysiółek w gm.
→Zaniemyśl, ok. 2 km na płd-wsch. od wsi →Zwola, na płd. krańcu
→Jeziora Raczyńskiego, w terenie zalesionym, lokalna droga ze Zwoli. |
|
Przysiółek w gm.→Zaniemyśl, ok. 3 km na płd-wsch. od wsi →Zwola, w terenie
zalesionym, lokalna droga ze Zwoli nad Wartę. |
|
Przysiółek w gm.
→Zaniemyśl, ok. 5 km na płd. od wsi →Zwola, w terenie zalesionym,
po południowej stronie →Łysej Góry, w bezpośrednim sasiedztwie wału
przeciwpowodziowego na Warcie, lokalna droga do wsi Zwola, Kępa Mała i
→Kotowo. |
|
Nazwa gajówki w gm.
→Zaniemyśl, ok. 4,5 km na płd. od Zaniemyśla, w kompleksie leśnym, na
płn. od →Łysej Góry (1). |
|
|
Ź
|
|
Źrenica
|
Dawniej wieś, ok. 0,6 km na
wsch. od granic miasta →Środa Wlkp (ul. Graniczna, obecnie: Żwirki i
Wigury), przy trakcie do Miłosławia. W 1934 roku włączona administracyjnie w
obręb miasta. Dawna część klucza majątków →Winej Góry (właśność J.H.
Dąbrowskiego), folwark, most drogowy na →Maskawie i most żelbetonowy na
istniejącej do 1979r. linii kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole (rok
budowy: 1902). |
|
Dawna nazwa →Maskawy. |
|
|
Ż
|
|
Żabikowo
|
Wieś w gm. →Środa
Wlkp, ok. 2 km na zach. od Środy, przy
drodze krajowej nr 11, ok. 110 mieszk, ok. 0,2 km na płn. od wsi
→Struga Średzka. Do 1975 przez wieś przechodziła linia boczna kolei
wąskotorowej Środa - Zaniemyśl ze →Słupi Wlk. do →Jaszkowa (rok budowy 1910) ze
stacją Żabikowo. |
Żerkowsko-Czeszewski Park
Krajobrazowy
|
Park Krajobrazowy, ok. 14 km na
płd-wsch. od Środy Wlkp, w zakolu Warty, przy ujściu Lutyni. Utworzony 17
października 1994, obejmuje teren o dużych wartościach przyrodniczych i
kulturowych. Leży w granicach powiatów średzkiego (gm. Nowe Miasto), jarocińskiego
(gm. Żerków) i wrzesińskiego (gm. Miłosław). Obejmuje 15 640 ha, z czego 6129
ha to lasy. Na terenie Parku znajdują się obecnie trzy rezerwaty przyrody w
tym dwa florystyczne (Dwunastak i Czeszewski Las) i faunistyczny (→Dębno). Na
terenie parku znajduje się pałac Gorzeńskich w Śmiełowie w którym w 1832r.
bywał A. Mickiewicz. |
Żydowskie Góry
|
Wzniesienie 102 m n.p.m, w gm. Nowe Miasto, ok.
200m od drogi →Klęka - →Rogusko, przechodzącej przez
→Komorze Nowomiejskie. Do 1939 roku istniał tutaj cmentarz żydowski -
kirkut. |
|
lokalne wzniesienia (80 m
n.p.m.) w kompleksie leśnym Lasów Kórnicko-Zaniemyskich, w gm. Zaniemyśl,
ok 2,3 km na płd-zach. od wsi Jeziory Wielkie |
