1- Tulce - kościół pw. Narodzenia NMP, jedna z pierwszych w Wielkopolsce gotyckich światyń, sanktuarium. Pozostałości mostu żelbetowego nad Koplą na szlaku dawnej kolei wąskotorowej Środa - Kobylepole. Dwór piętrowy z ryzalitową klatką schodową i mansardowym dachem o formach barokowych, zbudowany w 1920 roku dla niemieckiej rodziny Sarrazinów.

4- Januszewo - niewielki, bezstylowy dwór z II poł XIX wieku. Dwór wzniesiono dla dzierżawców Januszewa, którego właścicielami byli Działyńscy i Zamoyscy z Kórnika.

5-  Jarosławiec – dworek parterowy z piętrowym ryzalitem. Budowla XX wieczna wzorowana na XVIII wiecznej – pierwotnej, zbudowanej dla Zabłockich. Głaz z tablicą upamiętniającą ugodę jarosławiecką 1848 roku.

7- Środa Wlkp - most żelbetowy na szlaku kolei wąskotorowej do Zaniemyśla nad torowiskiem kolei normalnotorowej Poznań - Kluczbork.

8-  Słupia Wielka – dwór piętrowy, z dwoma bocznymi ryzalitami w elewacji frontowej. Zbudowany ok. 1880 roku. Pomiędzy ryzalitami ganek z kolumnami dźwigającymi taras. Siedziba dyrekcji Centralnego Ośrodka Badania Odmian Roślin Uprawnych.

10- Pętkowo – niewielki dwór parterowy z piętrem w części centralnej z pocz. XX wieku. Zbudowany jako siedziba Izby Rolniczej w Poznaniu (Landwirtschattliche Versuchesstation). Obecnie siedziba zakładu doświadczalnego (jednego z 7) Instytutu Włókien Naturalnych.

12- Płaczki – dwór dwuczłonowy. Parterowy z około I poł XIX wieku, i piętrowy z cechami renesansu północnego, dobudowany na pocz. XX wieku. Pierwotny dwór wzniesiony dla Korytowskich. Piętrowa dobudówka powstała dla właścicieli niemieckich.

19- Polwica – niewielki parterowy dwór z piętrem w części centralnej, z pocz. XIX w., eklektyczną dobudówką z końca XIX wieku. Zbudowany prawdopodobnie dla Niegolewskich. W Polwicy urodził się poeta R. Berwiński.

23- Zaniemyśl – neogotycki kościół pw. św. Wawrzyńca z lat 1840-42.  Przy kościele nagrobek Edwarda hr. Raczyńskiego.

25- Czarnotki – niewielki parterowy dwór z piętrem w partii centralnej i wyniesionym na kolumnadzie tarasem w poziomie piętra z II poł  XIX w. Zbudowany dla Karczewskich.

26- Młodzikowo – piętrowy, z elementami klasycyzmu dwór z przełomu XIX i XX wieku. Zbudowany dla Różyckich.

28- Boguszynek  - kościół zrębowy pw. św. Józefa Oblubieńca NP Marii z lat 1773-75. Rozebrany w 1951r. i przeniesiony w 1975 roku z Kolniczek.

29- Książ Wlkp – pomnik, mogiły powstańców z okresu Wiosny Ludów i bitwy pod Książem.

30- Boguszyn – dwór neogotycki (koniec XIX wieku), gospodarzył tutaj L. Szczaniecki, pułkownik, adiutant gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, wykonawca jego testamentu.

31- Chocicza – eklektyczny pałac z 1920 roku zbudowany dla niemieckiej rodziny Jouanne`ów. Parterowy, z mansardowym dachem i piętrową częścią środkową.

35- Szypłów – pałac z końca XVIII w, zbudowany prawdopodobnie dla Kuczkowskich, przebudowany przez Taczanowskich w poł XIX w. Piętrowy, z częścią środkową i niesymetrycznymi skrzydłami.

36- Klęka – neorenesansowy (z elementami architektury włoskiej) pałac zbudowany w latach 70 XIX wieku dla Hermana Kennemana, twórcy HAKATY. Na pocz. XX w. dobudowano skrzydło.

37- Nowe Miasto n Wartą - gotycki kościół  w  pw. św Trójcy z XV w. Grodzisko stożkowate zwane "Kopcem".

38- Dębno n. Wartą – średniowieczna siedziba rodowa Doliwów herbu Kot. Miejsce urodzenia min Wincentego Kota, wychowawcy książąt Władysława i Kaziemierza Jagiellończyków. Przeprawa promowa na Warcie, dawne znane uzdrowisko. Eklektyczny pałac Mycielskich z 1877 roku. Gościł w nim Adam Mickiewicz. Zabytkowa plebania. Gotycki kościół Wniebowzięcia NMP z lat 1444-47.

39- Dębno-Franciszków – grodzisko stożkowate zwane „szwedzkim szańcem” – tworzyło wraz z Lisewem i Modlicą grupę warowni strzegących przeprawę przez Wartę w widłach Prosny.

47- Miłosław – pałac Mielżyńskich i Kościelskich. Pierwszy pomnik Słowackiego na ziemiach polskich. Kościół gotycki pw. św Jakuba. Pałacyk  myśliwski Mielżyńskich w Bugaju k.Miłosławia.

49- Lipie – grodzisko, warownia strzegąca drogi od południa do kasztelańskiego grodu w Biechowie.

50- Winna Góra – pałac w stylu polskim z 1910 roku wzniesiony dla Henryka Mańkowskiego (wnuka J. H. Dąbrowskiego) na miejscu klasycystycznego pałacu Czartoryskich – donacji (wraz z całym kluczem majątków) Napoleona Bonaparte dla wodza legionów. W części centralnej czterokolumnowy portyk wysunięty przed front. Dach łamany. Kościół barokowy pw. św. Michała Archanioła z kaplicą grobową wodza legionów.

51- Szlachcin – dwór eklektyczny z formami renesansowymi i klasycystycznymi z pocz. XIX wieku (gruntownie przebudowany w 1899 roku, zbudowany pierwotnie dla Szczanieckich, przebudowany dla Stablewskich. Kamienny most drogowy na Bardziance – zabytek techniki drogowej.

53- Rumiejki – bezstylowy, piętrowy, wielokrotnie przebudowywany. Dwór wznieśli spadkobiercy Bronisława Dąbrowskiego – syna bohatera hymnu.

54- Połażejewo – piętrowy, eklektyczny dwór, z dużym wspartym na kolumnach tarasem. Zbudowany dla Kosińskich ok. poł XIX wieku.

55- Murzynowo Kościelne – parterowy dwór z wysuniętą altaną. Zbudowany ok 1880 roku dla Gozdowskich. Kościół zrębowy zmurowanym przedłużeniem nawy pw. św. Jana Chrzciciela z lat 1739-42.

60- Rusibórz – parterowy o cechach klasycystycznych. Zbudowany dla Plucińskich na pocz. XX wieku (prawdopodobnie przebudowa starego założenia).

63- Dębicz – piętrowy, klasycystyczny dwór wzniesiony w poł XIX stulecia dla Madalińskich. Most żelbetowy nad Maskawą – pozostałość po linii wąskotorowej Środa – kobylepole.

66- Bagrowo - parterowy dworek z piętrową częścią centralną, zgrabnie dopasowanym półkolistym balkonem – tarasem podtrzymywanym kolumnami. Kościół zrębowy pw. św. Katarzyny z 1751r.

71- Najwyższe wzniesienie powiatu  - Góra Górzno zwana także wzgórzem Ludgardy, Kościeliskiem w  gminie Dominowo o wyniesieniu 124,2 m. n.p.m. W średniowieczu istniała tu warownia broniąca Giecza od Wschodu, później istniał tu zamek.

73- Dzierznica– dwór o charakterze willi wzniesiony w latach 1884 – 1885 dla Niemojewskich. Później właścicielami byli Wizowie. W parku mauzoleum Wizów z 1920r., w tym Adama Wize (1900-1919) z 1. pułku ułanów wielkopolskich.

75- Zespół piastowski w Gieczu - grodziszczko z reliktami palatium i kościoła przedromańskiego pw. św. Jana Chrzciciela, romański kościół pw. św. Mikołaja, Oddział Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy, Rezerwat Archeologiczny. Kościół zrębowy pw. św. Jana Chrzciciela z roku 1767.

76- Gułtowy - Pałac Bnińskich. Szachulcowy kościół pw. św. Kaziemierza. Grodzisko, warownia strzegące Giecza od północy.

77- Węgierskie - kapliczka w lesie niedaleko leśniczówki Janowo upamiętniająca operacje PROSO - zrzut alianckiego zaopatrzenia dla oddziałów partyzanckich.

79- Siedlec - klasycystyczny pałac z lat 1770-75 wzniesiony dla kasztelana krzywińskiego Antoniego Krzyckiego. Barokowy kościół pw. św. Mikołaja z lat 1770-75, jednonawowy na planie owalu.

80- Iwno – pałac Mielżyńskich. Kościół barokowy z pocz. XVIII w. na planie krzyża greckiego. Rezydencja Mielżyńskich  o cechach renesansu włoskiego z pocz. XIXw.

84- Krerowo  - Kościół z 1739r. (rozbudowany w latach 1900-03). Dwór z 1906r. zbudowany dla Rekowskich. Dwa ryzalitowe skrzydła spięte są wyniesionym tarasem i balkonem.

87- Pierzchno – gruntownie odnowiony, piętrowy pałac nawiązujący do architektury francuskiej. Zbudowany w II poł XVIII wieku (skrzydło nie przetrwało do naszych czasów). Pietrowe skrzydło dobudowano w latach 1870-80. Następnie w latach 1900-10 dobudowano reprezentacyjne, piętrowe skrzydło wschodnie.

93- Zielniki – dwór parterowy, a w partii centralnej piętrowy, zbudowany na przełomie XIX i XX wieku dla Radziejewskich. Stąd pochodziła Maria Radziejewska, literacka czwarta Maria w życiu Henryka Sienkiewicza, pochowana na cmentarzu w Środzie.

©MB 05.2005