baner

    Jedziemy tym razem rowerami. Pierwszym celem jest kapliczka w lesie niedaleko leśniczówki Janowo, gdzie w 1943 roku w ramach operacji Riposta dokonano zrzutu zaopatrzenia z samolotu brytyjskiego dla miejscowych oddziałów partyzanckich. Operacja zakończyła się tylko częściowym sukcesem – zrzut wykonany prawidłowo trafił w ręce partyzantów. Jednak już następnego dnia przypadkowe odkrycie przez Niemców źle zabezpieczonych spadochronów doprowadził do odkrycia operacji i zapasów. W ramach odwetu Niemcy przeprowadzili krwawe represje wśród okolicznej ludności. Nie bez trudu (dojazd ówcześnie był dość słabo oznakowany) docieramy do małej kapliczki z pamiątkowymi tablicami i symbolicznym brzozowym krzyżem. Po krótkim odpoczynku i zadumie ruszamy dalej kierując się urokliwym leśnym duktem na Borzejewo. Wkrótce za kapliczką mijamy leśniczówkę Janowo, a następnie przysiółek Wysławice składający się z kilku zabudowań. Droga bita skręca na Gułtowy, my wybieramy jednak „żwirówkę” by dotrzeć do Borzejewa. Dalej jedziemy już „gminną” na Chłapowo i przez Dominowo docieramy do Orzeszkowa. Z Orzeszkowa kierujemy się dalej „asfaltówką” na Rusibórz i docieramy do Zberek, skąd już tylko kawałek do Murzynowa Kościelnego.


Węgierskie, l. Janowo l. Janowo, krąg
Kapliczka w lesie koło leśniczówki Janowo upamietniająca
akcję zrzutu zaopatrzenia dla partyzantów w 1943r
(operacja PROSO II).
W 2004 roku w rocznicę operacji PROSO II dokonano uroczystego odsłonięcia "Kręgu pamięci" złożonego z kamieni z tablicami symbolizującymi najpiękniejsze karty ruchu oporu w Wielkopolsce.

krąg

    Znajduje się tutaj kolejny obiekt naszej wyprawy – drewniano – murowany kościół. Ta dość osobliwa konstrukcja budowana była, jak łatwo się domyśleć, dwuetapowo. W latach 1739-42 powstał drewniany kościół pw św. Jana Chrzciciela, o konstrukcji zrębowej. Owego „kościółka” chyba jednak mieszkańcom nie starczało skoro w latach 1900-03 dobudowano murowane, wyższe przedłużenie nawy. Zwiedzamy kościół i dwór z 1870 roku, a następnie ruszamy dalej w drogę. Początkowo kierujemy się na Pałczyn „asfaltówką”, jednak po ok. 300 metrach skręcamy w „żwirówkę” na Sabaszczewo, niewielką osadę „daleko od szosy”. Mijamy je i przez jeszcze mniejszy przysiółek Ołaczewo wyjeżdżamy znów na gminną asfaltówkę w Chociczy. Jedziemy dalej przez Brzezie na Szlachcin. Już od Ołaczewa, kilka – kilkadziesiąt metrów od prawej krawędzi drogi wije się rzeczka Wielka zwana też Bardzianką, jeden z większych dopływów Moskawy, mająca swe źródła na zachód od Wrześni. W Szlachcinie właśnie na Bardziance na drodze ze Środy do Miłosławia znajduje się zabytek techniki drogowej – kamienny most łukowy. Zatrzymujemy się na chwilę przy nim, co umożliwia nam wyłączenie go z ruchu drogowego.


Murzynowo Kościelne Giecz
Kościół w Murzynowie Kościelnym.
Z tej perspektywy nie widać dobudowanej, murowanej, wyższej nawy.
Giecka, romańska świątynia pw. św. Mikołaja, jedna z kilku zachowanych tego typu budowli w Polsce, stanowiła ongiś centrum osady handlowej po drugiej stronie jeziora na wyspie którego ulokowany był gród Giecz. Tuż za nią szlak rozwidlał się w kierunku na Gniezno i Ląd.

Nietrzanowo

    Ze Szlachcina kierujemy się do Nietrzanowa. Stoi tutaj barokowy kościół pw. Wszystkich Świętych z lat 1664-66 przebudowany w latach 1900-01. Na przykościelnym cmentarzu odnajdujemy grób Juliana Kraziewicza – twórcy Kółek Rolniczych. Pierwsza organizacja tego typu powstała z jego inicjatywy w Piasecznie, gmina Gniew, na Pomorzu w 1862 roku jako odpowiedź na antypolską politykę Prus prowadzoną wobec włościan. Kraziewicz był także twórcą Towarzystwa Gospodyń. Kółka Rolnicze masowo powstające wkrótce na Pomorzu dotarły do Wielkopolski w 1866 roku – w tym bowiem roku powstało kółko rolnicze w Dolsku. W 1895 roku Kraziewicz osiadł na ziemi średzkiej, gdzie rozpoczął gospodarowanie w Murzynowie Leśnym. Niedługo jednak dane było mu tutaj pracować, bowiem trzy miesiące po przybyciu do Murzynowa zmarł na serce. Warto dodać, że jego dzieło również na ziemi średzkiej kontynuował patron Kółek Rolniczych Maksymilian Jackowski właściciel Pomarzanowic k. Pobiedzisk. Wcześniej jednak Jackowski był administratorem majątku Źrenica k. Środy, którego właścicielką była córka generała DąbrowskiegoBogumiła Mańkowska z mężem Teodorem. Po zrobieniu wielkiego łuku wokół Środy dojeżdżamy od południa do Środy. Zmęczeni i zadowoleni.

Nietrzanowo
Nagrobek Juliana Kraziewicza  - twórcy organizacji Kółka Rolnicze. Figura przed kościołem w Nietrzanowie.
Szlak Piastowski >>
Obiekty Szlaku Piastowskiego w skansenie miniatur >>
Kościoły drewniane ziemi średzkiej >>
Kanon Krajoznawczy Ziemii Średzkiej >>
Wycieczkę odbyliśmy w roku 2001

szlak piastowski

W podróży i przed wiedzę zaczerpnąć można z:
J. Sobczak, „Zwiedzamy ziemię średzką” , Środa Wlkp. 2000
R. Brykowski,
„Wielkopolskie kościoły drewniane”, Poznań 2001
M. Libicki, P. Libicki, „Dwory i pałace wiejskie w Wielkopolsce” , Poznań 2003
„123x Wielkopolska” praca zbiorowa, Poznań 1995
„155x Wielkopolska” praca zbiorowa, Poznań 2000
"202x Wielkopolska" praca zbiorowa p.red. W. Łęckiego, Poznań 2005
P. Maluśkiewicz "Między legendą a historią", WBP, Poznań 1999
P. Maluśkiewicz "Drewniane kościoły w Wielkopolsce", WBPiCAK, Poznań 2004
I.T. Kaczyńscy "Szlakiem Piastowskim", Sport i Turystyka - Muza S.A, Wawa 2008
"Wielkopolska. Polska niezwykła" Turystyczny atlas samochodowy. DEMART 1:250000
mapa topograficzna 1:100000 Szt. Gen. WP, arkusz Śrem

Oraz artykuły w Średzkim Kwartalniku Kulturalnym:
J. Sobczak "Zrzuty w Janowie" SKK 12
J. Sobczak "Kościoły drewniane ziemi średzkiej" ŚKK 7,8,9

H. Machajewski "Z historii odkryć archeologicznych", ŚKK 3
A. Ochowiak "Giecz - Grodziszczko nadal kryje swoje tajemnice", ŚKK 3
J. Sobczak "Prastary Giecz odsłania kolejne tajemnice", ŚKK10
St. Frankowski "Julian Kraziewicz - wspomnienie" ŚKK 5
St. Frankowski "Patron Maksymilian Jackowski" ŚKK 17
A. Kaszubkiewicz "Rezerwat Archeologiczny Gród Piastowski w Gieczu w 40-lecie", ŚKK 23
E. Indycka "40 lecie rezerwatu Archeologicznego Gród Piastowski w Gieczu", ŚKK 23
T. Krysztofiak "Księga Giecza - nowe karty historii grodu" ŚKK 35
b

©MB 05.2005
ost. zm. 11.2008

n
a
w
i
g