Jedno z tych skupisk kościołów drewnianych występuje w okolicach Środy. Kilka kilometrów dalej na naszej drodze mamy Kleszczewo, wieś gminną powiatu poznańskiego, dawniej również należące do powiatu średzkiego. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1218r. Podjeżdżamy pod drewniana świątynię pw. Wszystkich Świętych zbudowaną w latach 1760-62.  w konstrukcji zrębowej. Nie dane nam jest niestety zajrzeć do wnętrza, które wedle katalogów sztuki, pochodzi z tej samej epoki co bryła samego kościoła. Niższe i węższe kruchta i prezbiterium sprawiają wrażenie „dostawionych” do głównej nawy to najczęściej stosowane rozwiązania. Tak również jest w przypadku kościoła w Kleszczewie który wraz z wieżą sygnaturową na dachu tworzy bryłę niemalże wzorcową. Przykościelny teren wzbogaca także XIX wieczna dzwonnica i kilka kasztanowców. Po tych dwóch krótkich postojach czas na cel główny. By go osiągnąć podróżujemy dalej w kierunku północno-zachodnim przez krótką chwilę wojewódzką  drogą nr 434, by w Trzeku Dużym „poprawić kurs” na bardziej północny i przez Paczkowo i Biskupice dotrzeć do krajowej „piątki”.

      Stąd już tylko kilka kilometrów w stronę Poznania i zjeżdżamy z krajowej „piątki” w lewo, by znaleźć się w Uzarzewie. Zanim jednak udamy się do muzeum, kierujemy się do szachulcowego kościoła. Bezpośrednio z terenu ziemi średzkiej znamy takowy jeden: pw. Św. Kazimierza w Gułtowach. Ten, uzarzewski, pochodzący z 1749 roku jest nieznacznie młodszy od kościoła w Gułtowach, ale naszym, subiektywnym zdaniem - ładniejszy. Dość osobliwe wrażenie robi  neogotycka wieża , która dostawiona została dopiero w 1869 roku. Kościół jest pod wezwaniem św. Michała Archanioła, a jego poprzednik, z pewnością również drewniany, wymieniany jest w dokumentach już w 1391r. Wieś znana jest od 1306 roku, kiedy to pojawia się informacja o dziesięcinie z Uzarzewa, płaconej na rzecz kościoła św. Małgorzaty z poznańskiej Śródki. Przez kolejne stulecia wieś przechodziła z rąk do rąk, a właścicielami byli  min Iwińscy, Mielżyńscy, Niepruszewscy, Działyńscy, Kurczewscy i Lipscy. Od poł. XIXw aż do II Wojny Światowej. Uzarzewo należało do Żychlińskich. Murowana kaplica grobowa właścicieli wsi znajduje się przy Uzarzewskim kościele i powstała w 1900r. Świątynia przechodziła liczne renowacje, z których ostatnia, generalna z lat 2000-03 nadała jej obecną świetność.

      Niesamowicie plastyczne wrażenie robią pobielane ściany współgrające z ciemnymi balami drewnianymi, które optycznie „kubizują” bryłę kościoła. Na przykościelnym cmentarzu spotyka nas niespodzianka. Tuż obok bramy głównej, prowadzącej na przykościelny teren, znajduje się grób z figurą pielgrzyma, jedna w wielu kopii słynnego dzieła dłuta Władysława Marcinkowskiego. Oryginał rzeźby znajduje się przy froncie konkatedry w Ostrowie Wielkopolskim, a inną z kopii możemy podziwiać na średzkim cmentarzu. Niestety, osobliwe pojecie sztuki kazało komuś ohydnie oszpecić średzkiego pielgrzyma malując go w „ciapy”. Wiele innych kopi spotkać możemy na innych wielkopolskich cmentarzach. Wracamy kilkaset metrów, by znaleźć się na terenie muzeum, a dawniej posiadłości Żychlińskich. W 1860 roku dla Józefa Żychlińskigo Stanisław Hebanowski, autor m.in pałaców w Łęknie i Tarcach, wzniósł pałacyk-willę w charakterystycznym dla siebie stylu. Zwiedzamy przebogatą ekspozycję urzadzoną w pałacowych wnętrzach – niestety, zakaz fotografowania! A jest co oglądać: wspaniałe dioramy ze scenami polowań odbywanych na przestrzeni wieków, obrazy o tematyce łowieckiej, liczne wspaniałe trofea w postaci olbrzymich poroży i wyprawionych skór.

      Do tego wszystko podane w niepowtarzalnej scenerii z gustem i wiernymi szczegółami urządzonych wnętrz siedziby ziemiańskiej okresu rozbiorowego i II Rzeczypospolitej. Szczególną naszą uwagę przyciągnęła wspaniała kolekcja przeróżnych rodzajów broni myśliwskiej palnej, od tych najprostszych niewyszukanych form produkcji maszynowej do tych najcudowniejszych, doskonałych technicznie dzieł sztuki rusznikarskiej z ręcznie rzeźbionymi elementami. Ekspozycja Muzeum łowiectwa niemalże przenosi nas w klimat Polski przedwojennej, ale przede wszystkim dzięki swej różnorodności uzmysławia niematerialne wartości kultury łowieckiej tak ściśle powiązanej przecież z polskością, patriotyzmem i przywiązaniem do ziemi będącym jednym z pięknych elementów etosu szlacheckiego. Pięknie prezentuje się także doskonale utrzymany ogród, a szczególnie kompozycje roślin niskopiennych na tle dostojnych modrzewi. Autorem kompozycji ogrodu był Augustyn  Denizot, Francuz sprowadzony do Polski przez Albina Węsierskiego z Zakrzewa. Później projektował także ogród w Turwi dla Dezyderego Chłapowskiego.  Przed podjazdem do pałacu znajduje się zabytkowy budynek stajni z 1860 roku, zaadoptowany również na potrzeby muzeum.

       W stylowym budynku umieszczono dioramy przedstawiające zwierzęta w ich naturalnych siedliskach. Tuż obok całkiem niedawno, z inicjatywy Adama Smorawińskiego powstał zupełnie nowy pawilon, w którym eksponowane są trofea myśliwskie tego znanego wielkopolskiego myśliwego. Sala po prawej stronie od wejścia to kilkadziesiąt, różnej wielkości zwierząt ustrzelonych w przeróżnych częściach świata,  na każdej niemalże długości i szerokości geograficznej.Sala po lewej to ekspozycja tzw. Wielkiej Piątki Afrykańskiej: lwa, lamparta, nosorożca, słonia i bawoła. Ten nowoczesny pawilon, ze stosunkowo świeżą ekspozycją stanowi w naszym mniemaniu wspaniałe dopełnienie wnętrz pałacowych oraz dioram ze stajni. Stanowi także doskonałe potwierdzenie tezy, że ten lekko już „przyprószały” czasem świat ziemiańskiej siedziby z pałacowych wnętrz, w dużej mierze ukształtowany na przestrzeni wieków właśnie przez kulturę łowiecką, choć istotnie jest już światem dla nas zaginionym, to jednak jego część trwa w naszej kulturze po dzień dzisiejszy. Uzarzewo to szczególne miejsce, z żalem je opuszczamy, ale w planach mamy jeszcze pobliską Wierzenicę. Ciągnie nas tam, głównie ze względu na przepiękny wierzenicki kościół, a my kochamy drewniane świątynie!

    Wjeżdżamy zatem ponownie na krajową „piętkę” i kierujemy się w stronę Poznania. Po chwili skręcamy jednak w prawo, w drogę prowadzącą do Wierzonki. Kilometr dalej musimy ponownie skręcić, tym razem jednak  w lewo i po chwili jesteśmy już w Wierzenicy. Ta leżąca dziś na uboczu niewielka wieś, znana już od 1153 roku, kiedy to stała się własnością cystersów z Łekna, w XIX wieku stanowiła jedno większych  patriotycznych ognisk na mapie Wielkopolski. Od 1842 roku Wierzenica była bowiem w posiadaniu Augusta Cieszkowskiego, filozofa, prezesa Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, działacza narodowego i społecznego. Przez 14 lat posłował do sejmu pruskiego dbając o interesy Wielkopolan ciemiężonych zaborami, działając jednocześnie na niwie pracy organicznej, udzielając się zwłaszcza w rolnictwie, gdzie promował nowoczesne metody upraw. W 1870 roku doprowadził do otwarcia Szkoły Rolniczej w Żabikowie, A dziś jego imię nosi m.in Akademia Rolnicza w Poznaniu. Od 1846 roku, po śmierci Karola Marcinkowskiego stał się faktycznym duchowym przywódcą Wielkopolan. W swoim dworze, gdzie tworzył bibliotekę mieszczącą 40 tys. woluminów gościł  sześciokrotnie Zygmunta Krasińskiego, z którym utrzymywał przyjacielskie relacje. 

     Dojeżdżamy na miejsce. Dwór robi przygnębiające wrażenie, ze swoimi zamurowanymi oknami, sypiącą się dachówką i całkowicie zniszczonym architektonicznie otoczeniem poprzez powojenną zabudowę parterowych baraków. Spadkobiercami Cieszkowskich są obecnie Raczyńscy (syn Augusta Cieszkowskiego również August hrabia Cieszkowski adoptował bowiem Edwarda hr. Raczyńskiego), którzy – jak dowiadujemy się od sąsiadów dworu usiłują bezskutecznie sprzedać dwór. Obawiamy się jednak, że przyczyną trudności w sprzedaży nie jest dziś jego fatalny stan lecz oszpecone krajobrazowe otoczenie. Park wokół dworu jest całkowicie zdziczały, lecz pozwalamy sobie na krótką przechadzkę wokół dworu. Zdaje się, ze to dwór w Niezdołach; pod rozłożystym kasztanowcem krząta się Szczepan,  a z jednego z zamurowanych okien wygląda przestraszona Salomea Brynicka. Na końcu stromej skarpy, na której rozlokował się park płynie Wierna Rzeka... Poniosła nas wyobraźnia, ale jest coś równie dramatycznego, równie przegranego w obrazie tego dworu co w twórczości Żeromskiego. Z tą myślą, posuwając się wolno krętą, lesistą drogą wracamy do krajowej „piątki” i do domu.