Odbywamy małą peregrynację po "starożytnych" grodach - kasztelaniach. Zaczynamy od naszego Giecza, by jadąc dalej, na ziemię wrzesińską odwiedzić Grzybowo - jedno z największych grodzisk wczesnopiastowskiej Polski, do dziś niezbyt dobrze zbadanych i poznanych. Z Grzybowa wracamy na południe by zaczepić o Biechowo - ongiś stolicę kasztelanii, a następnie filipińskie i paulińskie sanktuarium maryjne. Tak więc wyruszamy, powiatową na Neklę, by dotrzeć do Giecza. Kępa drzew po lewej stronie drogi jednoznacznie wskazuje położenie grodu.  Jeszcze bardziej widoczny z tej perspektywy staje się olbrzymi w swym zachodnim przebiegu wał ziemny, dziś już mocno zniwelowany lecz swego czasu wraz z konstrukcją drewnianą tworzył potężną warownię.  Coraz częściej dziś przez naukowców podnoszona olbrzymia rola Giecza za czasów pierwszych Piastów to wielki kawałek historii naszego kraju, naszej państwowości, ale także naszego regionu - ziemi średzkiej.

     To przecież Środa w wyniku zawirowań politycznych wczesnej dynastii piastowskiej przejęła stopniowo znaczenie Giecza jako jednostki administracyjnej (na części skorzystały także i Pyzdry). Gród giecki, zbudowany na półwyspie pradawnego jeziora, powstałego przez rozlewiska Maskawy i jej dopływów. Powstawał w dwóch fazach, co zgodne jest z obecnym modelem rozwoju wczesnopiastowskiego państwa. Początkowo był to niewielki gródek, w dzisiejszej części północnej, który później został znacznie rozbudowany. W szczytowym okresie zajmował 3,6 ha, a obwód wysokich na 9m wałów zajmował 625m! Gród połączony był z lądem przesmykiem - groblą od strony południowej, gdzie drogi strzegł gródek obronny w pobliskim Chłapowie oraz mostem z osadą targową po drugiej stronie jeziora (dzisiejsza wieś Giecz). Tutaj dostępu strzegła przede wszystkim warownia na górze Górzno i gródek w Gułtowach. Gródek na Górznie przekształcił się z czasem w obronny zamek, który rozebrano dopiero w 1823 roku!

    Kasztelania giecka w swym szczytowym okresie zajmowała ogromny jak na dzisiejsze wyobrażenia teren, bo istnieją dokumenty potwierdzające przynależność do niej min. Roguska, Czeszewa a nawet Brzostkowa! Z czasem jednak jej obszar był coraz bardziej ograniczany, tak, że w 1500 roku w dokumentach wymienia się już tylko kasztelana biechowskiego. Giecz występuje jako kasztelania w dokumentach ok. 1155 roku, co oznacza, że miał już wtedy raczej umocnioną pozycję jako ta jednostka terytorialna. Czym więc była kasztelania? Słowo Kasztelan ma bardzo prostą etymologię. Wywodzi się od łacińskiego określenia zamku, grodu (castellanum). Stąd wywodzi się nazwa urzędu. We wczesnym okresie państwowym terytorialnie kasztelanie wraz z ich siedzibami stanowiły najmniejsze jednostki administracyjno - wojskowe podziału państwa. Kasztelanowie byli przełożonymi, dowódcami warownych grodów, organizowali obronę, pobierali podatki, sprawowali sądy w imieniu panującego - byli więc jego swoistymi namiestnikami. Znaczenie poczęli tracić na pocz. XIV wieku kiedy to ich funkcje przejmować zaczęli starości grodowi.

    Kierujemy się z Giecza drogą przez Targową Górkę do Wrześni, a następnie powiatową na Witkowo. Około 6 km za Wrześnią jest niewielka wieś Grzybowo. Tutaj właśnie znajduje się jeden z najstarszych grodów państwa wczesnopiastowskiego. Udokumentowane ślady pobytu człowieka na jego terenie liczą sobie 10000 lat - neolit! Osada istniała tutaj także w okresie rzymskim, ale swą świetność przeżywała 500 lat później, kiedy to istniał tutaj piastowski gród. Do dziś niejasne pozostają przyczyny opuszczenia Grzybowa przez jego mieszańców oraz jego znaczenia we wczesnopiastowskim państwie. Sądząc jednak po jego wielkości (ok. 5ha) należało raczej do ważniejszych. Dziś gród leży na uboczu wsi. W obrębie porośniętych drzewami wałów na majdanie gdzie znajdują się wytyczone archeologicznie odkrywki, a we wschodniej części grodu stoją współczesne drewniane 4 metrowe wyobrażenia Swarożyca. Od niedawna też na majdanie stoi drewniana stylizowana chałupa, którą wykorzystują archeolodzy. Zwiedziliśmy majdan i wały, zrobiliśmy pamiątkowe fotki i wróciliśmy do głównej drogi. Przed wjazdem na dróżkę prowadzącą do grodziska stoi tablica z informacją o grodzie i jego rysunkiem przestrzennym.

    Dziś badania w Grzybowie prowadzi się sezonowo, a skąpe ich finansowanie nie pozwala na kompleksowy program. Mimo to od czasu do czasu w Grzybowie znajduje się coś naprawdę wielkiego, tak jak w 1999, kiedy to odkryto skarb 750 monet. Gród w Grzybowie stanowi obecnie Dział Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy (Giecz i Wielkopolski Park Etnograficzny w Dziekanowicach to oddziały). Opuszczamy Grzybowo wracając do Wrześni i kierujemy się krajową 15-stką na południe w stronę Miłosławia. Kilka kilometrów za Obłaczkowem skręcamy w lewo by po kilku minutach stanąć przed biechowskim sanktuarium. Obecnie klasztorem i przyklasztornym kościołem z I poł XVIII wieku administrują księża Paulini z Jasnej Góry. Wcześniej przez długie lata była to własność Filipinów. Kościół o cechach barokowych wzbogacił się w II poł. XVIII wieku w dwie niskie wieże umieszczone symetrycznie w elewacji wejściowej. Obeliskowe ich zwieńczenia to XIX wiek. Najcenniejszym zabytkiem biechowskiego sanktuarium jest słynący łaskami obraz Matki Boskiej Pocieszenia z Dzieciątkiem i brzoskwinia szkoły włoskiej.