data roczna	wydarzenia w Środzie	wydarzenia w Polsce i na świecie
1732	Z tego roku datuje się najstarszy zachowany dokument potwierdzający XIII wieczny przywilej lokacyjny Środy. Potwierdza on przywileje Zygmunta Starego sprzed prawie 200 lat, który także jednie potwierdził lokację.	Umiera August II i rozpoczyna się rywalizacja o tron Rzeczypospolitej. Rok później królem Polski zostaje ponownie Stanisław Leszczyński 1733, ale Rosja doprowadza do elekcji Augusta III. Dochodzi do wojny sukcesyjnej trwającej do 1735 roku. Pogłębia się rozkład polityczny państwa. 9 lat temu w Ameryce Płd rozpoczęto uprawę kawy (1724). Rok później J. Walt konstruuje maszynę przędzalniczą (1733). Kiedy kończy się w Polsce wojna sukcesyjna K. Linneusz tworzy nową klasyfikację roślin i zwierząt.
1791	Środa przestaje być miejscem sejmikowania na mocy postanowień Sejmu Wielkiego. Powstaje powiat średzki. Sejmiki dla województw kaliskiego i poznańskiego odbywały się tutaj 300 lat. Rok później przy trakcie na Gniezno i dawnym kościele pw. św. Sebastiana powstaje nowożytny średzki cmentarz (1792). W 1793 roku Środę zajmują wojska pruskie i rozpoczyna się czas zaboru. W 1796 roku rozpoczyna się rozbiórka murów miejskich.	Sejm Wielki uchwala konstytucję w dniu 3 maja. W ciągu najbliższych 10 lat zmieni się w Polsce i dziejach świata cała epoka. W 1792 roku król Ludwik XVI zostaje internowany przez Zgromadzenie Narodowe. W 1796 roku Napoleon Bonaparte zostaje generałem. Umiera Wolfgang Amadeusz Mozart. W 1797 roku we Włoszech Wybicki tworzy słowa przyszłego hymnu jako pieśń Legionów. W 1798 na świat przychodzi Adam Mickiewicz.
1807	Właścicielem Środy na mocy dekretu Napoleona Bonaparte zostaje gen. J. H. Dąbrowski. Siedzibą donacji zostaje pobliska Winna Góra z pałacem Czartoryskich.	Francja z Rosją zawiera pokój w Tylży, powstaje Księstwo Warszawskie. Po raz pierwszy nadany zostaje order Virtuti Militari. Wojska Bonapartego wkraczają do Hiszpanii, gdzie już za rok (1808) dojdzie do słynnej szarży lekkokonnego pułku gwardii pod Somosierrą. Na świat przychodzi Karol Libelt i Giuseppe Garibaldi - wielcy Wiosny Ludów. Wielka Brytania i USA znoszą i zakazują handlu niewolnikami.
1815	Po napoleońskiej epopei Środa trafia ponownie pod zabór pruski. Tym razem na ponad 100 lat.	Powstaje Królestwo Polskie - carski gest łaski i jego odpowiedź na „wdzięczność Napoleona” jaką było Księstwo Warszawskie. Napoleon tymczasem przebywa na Elbie, by już wkrótce, po chwili wzlotu, znaleźć się na świętej Helenie. Rok później powstaje Uniwersytet Warszawski (1816).
1819	Zlicytowane zostają fundamenty kościoła pw. św. Idziego, który od „niepamiętnych” czasów stał na przedmieściu pyzdrskim. W Winnej Górze umiera wódz narodu – Dąbrowski.	Namiestnik KP gen. Zajączek wydaje dekret o wprowadzeniu cenzury. Na świat przychodzi S. Moniuszko i późniejsza monarchini brytyjska Wiktoria, wyznaczająca swym panowaniem całą epokę. Dwa lata temu powstają: Towarzystwo Filomatów i Fundacja Ossolineum, a w Szwajcarii umiera T. Kościuszko (1817). Rok temu (1818) na scenie debiutuje F. Chopin, a na świat przychodzi E. Bronte, której zawdzięczamy „Wichrowe Wzgórza”. W 1820 roku Oersted odkrywa elektromagnetyzm. Umiera J. Watt.
1823	Zamknięty zostaje kościół pw. św. Krzyża i 5 lat później przekazany ewangelikom.	Na świat przychodzą Siemens i indiański wódz Geronimo. Umiera D. Ricardo – twórca liberalizmu i poeta romantyzmu G. Byron. W 1822 niepodległość uzyskuje Gracja, a na świat przychodzą L. Pasteur i odkrywca Troi Schliemann. Adam Mickiewicz tworzy część II i IV „Dziadów”. Rok temu (1822) Champolion „odszyfrował” hieroglify egipskie.
1837	Powstaje ewangelicka gmina wyznaniowa w Środzie – na razie jeszcze filialna w stosunku do gminy w Bninie.	Jest pięć lat po Powstaniu Listopadowym. Królową brytyjską zostaje Wiktoria. Na świat przychodzi A. Grottger, a umiera Aleksander Puszkin. W Rosji powstaje pierwsza linia kolejowa. Rok później (1838) Samuel Mors demonstruje działanie telegrafu. Trzy lata później (1840) w Wielkiej Brytanii w obiegu pojawiają się pierwsze znaczki pocztowe.
1848	Środa w dniach Wiosny Ludów jest miejscem jednego z większych obozów powstańczych.	Idee Wiosny Ludów rozlewają się po kontynencie. Bitwy pod Miłosławiem, Sokołowem i Książem. Kończy się wojna amerykańsko – meksykańska. W Londynie opublikowano manifest Komunistyczny. Na świat przychodzi Pawłow (ten od odruchów), a opuszczają go E. Bronte i Stephenson - twórca lokomotywy, a także Chopin i Słowacki. Francja znosi niewolnictwo.
1852	Rozpoczęła się rozbiórka starego ratusza stojącego na rynku.	Trwa wojna krymska. Inicjatywę w sprawie polskiej podejmuje książę Adam Czartoryski (1853). We Francji Ludwik Napoleon proklamuje II Cesarstwo. Na świat przychodzą van Gogh, J. Malczewski i O. Wilde, a opuszcza go dzisiejszy postrach kierowców, Doppler. A. Dumas publikuje „Damę Kameliową”. Dwa lata później (1854) w Warszawie powstaje fabryka Lilpopa, a w Bóbrce k. Krosna pierwsza w świecie kopalnia ropy naftowej. Tego samego roku w USA powstaje partia republikańska.  Od 7 lat na tronie papieskim zasiada Pius X, który zwołał Sobór Watykański I i pozostanie do dziś najdłużej urzędujący papieżem (31 lat i 7 m-cy).
1859	Powstaje pierwszy szpital przy ulicy Pyzdrskiej (dzisiejsza Dąbrowskiego, niedaleko poczty).	Darwin ogłasza teorię ewolucji. Na świat przychodzą Ludwik Zamenhof (twórca Esperanto), I. J. Paderewski. oraz Artur Conan Doyle (twórca Sherlocka Holmes`a). Prezydentem USA zostaje Abraham Lincoln. Rozpoczyna się budowa Kanału Sueskiego. Rosjanie zajmują Czeczenię, a rok później  (1860) zakładają Władywostok. W Polsce dochodzi do pierwszych masowych demonstracji patriotycznych – kolejne powstanie wisi w powietrzu.
1862	Powstaje neogotycki budynek sądu grodzkiego przy rynku.	Dochodzi do nieudanego zamachu na Księcia Konstantego. Premierem Prus zostaje Otto von Bismarck. W USA znosi się niewolnictwo, a pod Getysburgiem dochodzi do decydującej bitwy w wojnie secesyjnej. Umiera symbol epoki – Samuel Colt. W. Hugo publikuje „Nędzników”. Rok później (1863) dochodzi do Powstania Styczniowego, a na świat przychodzi Pierre de Coubertain – twórca nowożytnej idei olimpizmu.  W 1864 roku dochodzi do sekularyzacji większości zakonów w Królestwie Polskim.