|
 |
Historię można studiować w przeróżny sposób. Można zamykać się w zaciszu pokoju z książką, można ślęczeć w bibliotekach i archiwach w poszukiwaniu źródeł... a można także pojechać wśród pól i szlaków i dotykać historii, kontemplując zabytki, miejsca, wydarzenia... Rzymianie mawiali: historia est magistra vitae, postanowiliśmy więc, jeśli nie zgłębiać to przynajmniej poocierać się trochę o historię, łącząc przyjemne z pożytecznym. Bo gdzież na świecie jest jeszcze tak jak pisze J. Sobczak: "Wielkopolska - to szachownica pól, to szumiace łany zbóż, przecięte miedzami, to łąki złote od jaskrów i pachnące ziołami, to lasy liściaste, mieszane, a przede wszystkim borysosnowe o żywicznej woni, to prastare rzeki: Warta z Notecią, Prosną i Obrem, wody licznych jezior z owianym legendami Gopłem to stare grodziska, grody, miasta i wsie... |
 |
| Obecny
schemat herbowy Środy Wielkopolskiej |
||
 |
||
 |
... Stoi generał w bojowej postawie,
wyrwany z historii
i
wpisany w krajobraz...
Średzki
pomnik Jana Henryka Dąbrowskiego, bohatera hymu narodowego był
pierwszym pomnikiem wielkiego Polaka. Istotne są także
związki Dąbrowskiego
z ziemią średzką. |
 |
|
 |
"Perła Wielkopolski". Kolegiata pw. Wniebowzięcia NMP w Środzie ufundowana przez króla Władysława Jagiełłę w dowód łaski i cudownego ocalenia od śmierci po uderzeniu pioruna pod Tulcami to jedna z piękniejszych świątyń Wielkopolski. Tutaj obradowała szlachta na sejmikach szlacheckich. |
|
|
 |
Na małych, nieznanych stacjach
Są pociągi martwe i puste, gdzie cień dróżnika wypadł z czasu i usnął W żółtych, dworcowych akacjach Czas zatrzymany przeciągle dyszy [...] K.K. Baczyński ~ Ballada o pociągu Średzka wąskotorówka to jeden z najlepszych tego typu zabytków techniki w Polsce. |
|
|
 |
Wokół średniowiecznego miasta. Przechadzka wzdłuż murów średniowiecznej Środy. Co prawda po murach nie pozostał już żaden ślad, ale topografia miasta utrwaliła kształt średniowiecznego miasta na zawsze. |
|
|
 |
Miasto sześciu świątyń. Trudno dziś wyobrazić sobie, że średniowieczna Środa w XV wieku, przy liczbie mieszkańców szacowanej na niespełna dwa tysiące dysponowała aż sześcioma świątyniami. Licząc z pierwotnym kościołem farnym NMP, który ustąpił miejsca Kolegiacie było ich w dziejach aż siedem. To właśnie esencja średniowecza. |
|
|
 |
Średzkie forum. Jeden z piękniejszych rynków w Wielkopolsce. Serce miasta. |
|
|
 |
Klasztor dominikański. Teren pomiędzy ulicami Wiosny Ludów, ks. Kegla, Mała Klasztorna i 17 września to miejsce gdzie stał jedyny klasztor w obrębie murów miejskich, później istniał tutaj dom boży gminy ewangelickiej, a obecnie mieści się kościół pw. NSJ, przedszkole samorządowe i ZPO Roda. |
|
|
 |
Przedmieścia. Kiedy mury miejskie przestały znaczyć cokolwiek, a do miast zaczęła napływać fala robotników wczesnej epoki przemysłowej rozpoczął się nowożytny rozwój miast. |
|
|
 |
Manufaktury i fabryki Od małych zakładów rzemieślniczych wewnątrz murów miejskich i na przedmieściach do ogromnych podmiejskich manufaktur i fabryk. Pierwsza naprawdę duża była cukrownia... |
|
|
 |
Osiedla. Po II w. św. idee La
Corbusier`a zyskały podatny grunt w rzeczywistości socjalistycznego
rozwoju. Osiedla mieszkaniowe zwane sypialniami budowano wszędzie i
byle w dużych ilościach... Ale był to również wyznacznik rozwoju
miasta w stopniu takim samym jak podgrodzia
w średniowieczu czy nowożytne przedmieścia wczesnego kapitalizmu. |
|
|
 |
Miasto dwóch wież. Dwie wieże ciśnień: kolejowa i miejska. Obydwie nie spełniają już dziś swojej pierwotnej funkcji, ale nadal tkwią w krajobrazie Środy wyznaczając jego niepowtarzalność. |
|
|
 |
Cmentarz średzki. "Sen i śmierć to bracia bliźniacy" mawiał
Homer. Średzka nekropolia kryje doczesne szczątki zacnych obywateli,
mieszkańców Środy, pokoleń wyznaczających historię miasta.
|
|
|
 |
Podpis miasta. Herb Środy Wielkopolskiej w szczegółach i heraldycznej symbolice. |
|
|
 |
Herb powiatu. Ustanowiony stosunkowo niedawno, ale już na trwale wpisany w kraobraz kulturowy ziemi średzkiej. |
|
|
 |
Pamięć miasta. Nie ma miasta bez pomników. Wyznaczają rozdziały zbiorowej pamięci danej społeczności i stanowią element krajobrazu , architektury placów, parków i ulic. |
|
|
 |
Cmentarz po drugiej stronie drogi. Zapomniany, dewastowany, niewygodny. Wstydliwy kawałek historii miasta? |
|
|
 |
Wielkopolskie wiatraki. Dawniej "małe fabryki" ujarzmiające siły przyrody, dziś ginące wspomnienia, wyróżniający się , melancholijny element krajobrazu. |
|
|
 |
Piastowskie Dominium Dziś pozostała maleńka wieś, romański kościółek i wały grodziska. Grodziszczko, bo tak mówi się u nas o prastarym Gieczu, to pozostałość jednej z najpotężniejszych warowni piastowskich, domniemanej kołyski rodu, jednego z grodów centralnych państwa Mieszka. |
|
|
 |
Środa Wielkopolska na starych mapach Od zarania dziejów człowiek "malował świat", by ogarnąć jednym rzutem oka przestrzeń, w której się porusza, i by wiedzieć, jak dotrzeć drugi raz w to samo miejsce.
Nowożytna kartografia zaczęła się tak na dobre w połowie XIX wieku, ale
na XVI wiecznej mapie także doskonale widać Środę i okolice.
|
| Zarys historii ziemi średzkiej (PDF) >> Historia Środy i ziemi średzkiej w grafice (PDF) >> |
|
|
||||
| "Jak
nie wiele trzeba, by poznać oblicze swej ziemi rodzinnej! Wystarczy
tylko wyjść za próg swego domu, lecz trzeba mieć otwarte zarówno oczy,
uszy, a przede wszystkim swą duszę." Jerzy Sobczak
|
||||
 |
©MB 05.2005 ost. zm. 08.2009 |
 |
 |
 |